కొత్త పాళీ

తెలుగు కథల్లో క్లిషేలు - 2

2012-02-09T12:05:00.004-05:00

పాత్ర చిత్రణలో ఇంకో రకం క్లిషే అస్తిత్వవాదాలకి సంబంధించిన కథల్లో కనిపిస్తుంది. స్త్రీవాద కథల్లో మగ పాత్రలన్నీ ఒక్కలాగానే ఉంటాయి. ఈ కథల్లో మగవాడైన వాడు ఎప్పుడూ ఒక్క సున్నితమైన ఆలోచన, ఒక్క మంచి పని కూడా చెయ్యలేడు - తండ్రి కానీ, అన్నదమ్ములు కానీ, మొగుడు కానీ, ఆఫీసులో సహోద్యోగి కానీ, ఆఖరికి కొడుకు కానీ - మగాళ్ళంతా ఇంతే అన్న ధోరణిలో ఉంటాయి. దళిత కథల్లో దళితేతర కులాల పాత్రలూ, ముస్లిము కథల్లో ఇతర మతాలవారూ కూడా ఇదే బాపతు. అలాంటి మనుషులు లేరని నేనూ అనను. ఉన్నారు. అట్లాంటి పాత్రల చిత్రణ, విమర్శ జరగాలి, తప్పకుండా, ఆయా పాత్రల ఆధిపత్య స్వభావాల్ని, కాలం చెల్లిన భావాల్ని కడిగి ఎండయ్యాలి - నిజమే. ఐతే, ప్రతీ మనిషికీ ఎన్నో కోణాలు ఉంటాయి. పరస్పర మానవ సంబంధాల్లో ఎన్నో పార్శ్వాలు ఉంటాయి. కథ స్వతహాగా క్లుప్తమైన ప్రక్రియ కాబట్టి రచయిత ఆయా కోణాలని, ఆయా పార్శ్వాలని కథకి అవసరమైనంత వరకే ఆవిష్కరిస్తాడు. ఆ లిమిటెడ్ ఫోకస్‌ని అంగీకరించినప్పుడు కూడా, పాత్ర అంటూ సృష్టించాక ఆ పాత్రకి కొంత స్వతంత్ర ప్రతిపత్తి ఉంటుంది. ఇవేమీ పట్టించుకోకుండా తయారు చేసే మూస పాత్రలు మూసలోంచి వచ్చినట్టుగానే ఉంటాయి తప్ప సజీవంగా ఉండవు. కథ రాయడంలో రచయిత చెప్ప దల్చుకున్న విషయమేవిటి అనేది పూర్తిగా మరుగున పడిపోతుంది ఇటువంటి విపరీతమైన చిత్రణలతో. లేదా పాఠకుడికి మొహమ్మొత్తి వెగటు పుడుతుంది.

ఆలోచనలకి సంబంధించిన క్లిషేలు ఇంకో రకం. నిజానికి ఇవి మిగతా రకాల కంటే భయంకరమైనవి. ఎందుకంటే రచయిత తాను అభ్యుదయభావంతో రాస్తున్నాను అనుకుంటూ వెలిబుచ్చే కొన్ని అభిప్రాయాలు, చేసే తీర్మానాలు నిజానికి తిరోగమన భావాలతో నిండి ఉంటాయి - లేదా, ఒక తప్పు దృక్పథాన్ని పాఠకుడిలో నెలకొల్పుతాయి. ఆర్ధిక సంస్కరణలు అమలైన నాటి నుండీ గ్లోబలైజేషన్ వలన కీడే తప్ప మేలు జరగదు అనే ఇతివృత్తంతో టన్నుల కొద్దీ కథలు వచ్చాయి. కోకకోలాని దేశంలోకి తిరిగి అనుమతించారు కాబట్టి మా వూళ్ళో స్థానిక సోడా వ్యాపారం మూతపడింది. జన్యుమార్పిడి విత్తనాలూ, కొత్త ఎరువులూ, పురుగు మందులూ (ఇవన్నీ బహుళజాతి కంపెనీల తయారీలు) రావడం వల్ల రైతులు స్వేఛ్ఛ కోల్పోతున్నారు, మోసపోతున్నారు, అప్పుల పాలై పోతున్నారు. తుదకి ఆత్మహత్యలు చేసుకుంటున్నారు. సిటీల్లో షాపింగ్ మాల్సూ, పబ్బులూ రావడంతో, కాల్ సెంటర్ వంటి వృత్తులు పెరగడంతో యువత అంతా బరి తెగించి తప్పు దారిన పడిపోతున్నారు. నిజమే, ఇవన్నీ జరిగాయి, జరుగుతున్నాయి. కాదనడం లేదు. ఐతే ఈ కథల్లో అమెరికా అధ్యక్షుడు తుమ్మాడు, ఆంధ్ర ప్రదేశ్‌లో తుపాను చెలరేగింది అన్నట్టుగా ఉంటుంది లాజిక్. ఆర్ధిక సంస్కరణలు ఎందుకు అమలు జరిగాయి, ఆ అమలు జరగడంలో కేంద్ర రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల పాత్ర ఏమిటి? అప్పుడు రాజ్యాధికారంలో ఉన్న వ్యక్తుల దృష్టి ఏంటి? కోకకోలాకీ మా యింటిపక్కన సోడా షాపుకీ ఏవిటి సంబంధం? మాన్‌శాంటోకీ తెలుగు రైతుల ఆత్మహత్యలకీ ఏవిటి సంబంధం? అసలు తెలుగు రైతు ఎటువంటి మార్కెట్ పరిస్థితుల్లో వ్యవసాయం చేస్తున్నాడు ఈ రోజున? వ్యవసాయం చేసి లాభ పడినవాడే లేడా? లాభం తీసిన వాళ్ళు ఏం చేసి విజయం సాధిస్తున్నారు? ఇరుక్కుపోయినవాడు ఎటువంటి తప్పు నిర్ణయాల వల్ల ఇరుక్కు పోతున్నాడు? వీటన్నటికీ అంతర్గతంగా ఉన్న ఆర్ధిక, రాజకీయ, సామాజిక అంశాలేవిటి? ఇవేవీ పరిశోధించే తీరిక, పరిశోధించిన విషయాల్ని విశ్లేషించే ఓపిక ఎవరికీ లేవు. దినపత్రికలో వార్త చూడ్డం, కథ రాసెయ్యడం. బాగు పడేవాడు ఎందుకు బాగు పడుతున్నాడు? ఆరిపోయేవాడు ఏయే బలహీనతలవల్ల ఆరిపోతున్నాడు? అబ్బే - బాగుపడేదే లేదు. నో ఛాన్స్! అలా ఉంటే మరిప్పుడు మధ్యతరగతి భారతీయులు కారు, ఇతర ఆధునిక హంగులు సమకూర్చుకోవడం, ఫారిన్ వెకేషన్లకి వెళ్లడం విరివిగా ఎలా సాధ్యపడుతున్నాయో? ఇరవయ్యేళ్ళ కిందట యువతీ యువకులు - ఇంజనీరింగ్ లేక మెడిసిన్ కాకుండా సాధారణ డిగ్రీ చదివితే - అర్ధపావలా జీతంతో ఏదో ఒక అత్తెసరు ఉద్యోగంలో కూరుకుని ఉసూరుమనిపించే బతుకులీడ్చడమే కద! మరి తొంభైలనించీ లక్షలమంది తెలుగు యువతీ యువకులు సాఫ్ట్‌వేర్ ఇంజనీర్లుగా ఎలా తయారయ్యారు? ఎలా ఆర్జిస్తున్నారు? ఏవిటీ పరిణామాలు? ఇవేమీ కనబడవు. సాఫ్టు వేరు జీవితాలది అది ఇంకో కథలేండి. దీని దగ్గరికి మళ్ళి వస్తాను తరువాయి టపాలో.

ఈ గ్లోబలైజేషన్ కథల్లో సెజ్‌లు, రియలెస్టేట్ కి సంబంధించినవి కొన్ని. వీటిల్లో నేపథ్యం ఎలా ఉంటుందంటే ఏదో పెద్ద కంపెనీ - బహుళజాతిదైతే మరీ మంచిది, డాలర్లతో స్థానిక ప్రభుత్వాన్నీ పోలీసునీ కొనేసి పేద ప్రజల భూమిని స్వాహా చెయ్యడానికి భూతంలా విరుచుకు పడుతుంది. నిజమే - భూమి వాళ్ళది. దాని మీద సర్వ హక్కులు వాళ్ళకి ఉన్నాయి. కాదనను. కానీ దేశాభివృద్ధి జరగాలి అంటే పారిశ్రామికీకరణ కూడా జరగాలి. దానికి భూమి కావాలి. ఎప్పుడో అరవైలలో జరిగిన కమ్యూనిస్టు ఉద్యమాల స్లోగన్లు ఒక పక్కనా, రైతు ప్రాణం భూమిలోనే ఉంది, తన రక్తంతో భూమిని తడిపి పండిస్తున్నాడు లాంటి పనికిరాని సెంటిమెంట్లు మరో పక్కనా పెట్టుకుని ఈ సెఝ్ కథలు రాసేస్తుంటారు. ఈ ప్రజలు అసలే పేద వాళ్ళు. ఒక్కొక్కళ్ళకీ ఉన్నది ఒక ఎకరం, అరెకరం బాపతు. ఏం చేసుకుంటారు ఆ కొద్ది భూమిని? వాళ్ళకి సేద్యం చెయ్యడానికి ఏమేమి వసతులున్నాయి? ఒకేళ సేద్యం సరిగ్గా జరిగి పంట చేతికొచ్చినా మార్కెట్ ఏది వాళ్ళ ఉత్పత్తికి? వాళ్ళకి జరుగుబాటు ఎట్లా? చిన్న కమతాలవల్ల బాగు పడిన వాడెవడూ లేడు. ప్రపంచవ్యాప్తంగానే కాదు, స్థానికంగా కూడా అన్ని పరిస్థితులూ మారుతున్నాయి. ఆ మారుతున్న పరిస్థితులకి తగినట్టుగా ప్రజలు చైతన్యవంతులు కావాలి, బాగు పడాలి, దానికి తగిన ప్రయత్నాలు సర్వత్రా జరగాలి. అంతే కాని కాలం చెల్లిన స్లోగన్లతో సెంటిమెంట్లతో ప్రజల జీవితాలు బాగుపడవు. అలాంటి భావాలు అభ్యుదయ భావాలు కాదు సరికదా, తిరోగమన భావాలు.

ఇంకా ఉంది వడ్డన. కొనసాగుతుంది నా వీలెంబడి.

తెలుగు కథల్లో క్లిషేలు

2012-02-07T12:22:00.000-05:00

ముళ్ళపూడి రచనల్లో దేనిలోనో ఇద్దరు స్నేహితులు ముచ్చట్లాడుకుంటూ ఉంటారు. ఒకడు రెండోవాణ్ణి అడుగుతాడు, ఎలా వుంది నా సెటైరు? రెండోవాడి జవాబు - చెత్త సెటైరు, చిరిగిపోయిన టైరులాగుంది.

మన తెలుగు రచనల్లో సెటైరులే కాదు, అన్నీ చిరిగిపోయిన టైరుల్లాగానే ఉంటున్నాయి. నాకు కథలతో కాస్త ఎక్కువ పరిచయం కాబట్టి కథలని గురించి మాట్లాడుకుందాం. కథలో మూల సూత్రం దగ్గిర్నించీ, భాష, పాత్రల చిత్రణలు, ముఖ్యాంశాలు, వెలిబుచ్చే భావాలు, అభిప్రాయాలు - అన్నీ క్లిషేలే.

సాధారణంగా క్లిషే అనే తిట్టు పోలికలకీ వాడుకలకీ .. అంటే భాషకి సంబంధించిన విషయాలకి ఉపయోగిస్తుంటారు. పలాని వాడి మొహం చీకేసిన తాటి టెంకలా ఉంది. ఇంకోడి మొహం ఆనందంతో వెయ్యి వోల్టుల బల్బులా వెలిగి పోయింది - ఇలాంటి వర్ణనలు లక్షల్లో చదివి ఉంటాం. అసలుకి అది వెయ్యి వాట్టుల అని ఉండాలి. మనది సైన్సు పాఠం కాదు కాబట్టి సరే, వదిలేద్దాం. అలాగే, నాగుపాము లాంటి జడ, గుప్పిట్లో ఇమిడే నడుము, మన్మథుడి విల్లులాంటి కనుబొమలు .. కోకొల్లలు.

ఇలా బయటికి కనబడే క్లిషేలే కాకుండా కొంచెం లోతుగా, కప్పబడి ఉండే క్లిషేలు కొన్ని ఉంటాయి. ఇవి భావాలకి సంబంధించినవి. కొన్నేమో నేరుగా పాత్రల చిత్రణలోనో, సంఘటనల చిత్రణలోనో పాఠకులకి తేట తెల్లమవుతూ ఉంటాయి. సాధించే అత్తగార్లు, శాడిస్టు షావుకార్లు, ధన-కామ దాహానికి అంతులేని జమీందార్లు, సరసాలు తెలిసిన మొగుణ్ణి అర్ధం చెసుకోలేని చాదస్తపు పల్లెటూరి పెళ్ళాలు - ఇలాంటి పాత్రలు ఇరవయ్యేళ్ళ కిందటే బాగా పాతబడిపోయిన క్లిషేలు. గత ఇరవయ్యేళ్ళల్లో కొన్ని కొత్త క్లిషేలు పుట్టుకొచ్చాయి. ఉదాహరణకి కొన్ని పాత్రలు, దృశ్యాలు - ఇవి నిజంగా నేను చదివిన కథల్లో ఉన్నవే! అంతే కాదు, కథారచయితలుగానూ అభ్యుదయ భావాలు కలవారుగానూ పేరొందిన వారి రచనల్లోనివే.

చిన్నవయసులో భర్తని కోల్పోయిన స్త్రీ అంట్లు తోమి కొడుకుని చదివించి ప్రయోజకుణ్ణి చేస్తుంది. ఇందులో ఒకటి కాదు సవాలక్ష క్లిషేలు ఉన్నై. భర్త చచ్చిపోవడం తప్ప స్త్రీకి చిన్నవయసులో కొడుకుని తనే ఒంటరిగా పెంచాల్సిన అవసరం ఇంకోటి కనబడదు. సరే, భర్త పోయి వంటరిదయింది. చదువు రాదు, ఇంకే పని చేతకాదు కాబట్టి అంట్లు తోమింది. చదువు రాక, ఇంకే వృత్తి చేతకాని స్త్రీకి అంట్లు తోమడం తప్ప వేరే జీవనభృతి లేదా? ఆ బుడ్డాడికి కథ మొదలయ్యే సమయానికి పదేళ్ళనుకుందాం. చదువు పూర్తై ప్రయోజకుడు కావాలనుకుంటే ఇంకో పది పన్నెండేళ్ళు అనుకుందాం. ఆ పది పన్నెండేళ్ళు అంట్లు తోముతూనే జీవితాన్ని ఈడ్చిందా? ఆమెకి ఇంకేం ఆశలు లేవా? స్వంత జీవితం పట్ల శ్రద్ధ బొత్తిగా లేదా? వోకే, ఆవిడ శ్రద్ధ అంతా కొడుకుమీదనే అనుకుందాం. మరి కొంత సంపాయిస్తే కొడుక్కి మరి కాస్త మెరుగైన జీవితాన్ని ఇవ్వచ్చునే - ఊహూ, కుదర్దు. ఆవిడ పన్నెండేళ్ళ పాటూ అంట్లు తోమి వాణ్ణి చదివిస్తే తప్ప అక్కడ వాడి అభివృద్ధికి తగినంత శ్రమ చేసినట్టు కనబడదు. దీనిమీద ఇంకో వేరియేషను ఆవిడ ట్యూషన్లు చెప్పడమో, లేక టీచరుద్యోగం చెయ్యడమో. దీనికీ అంట్లు తోమడానికీ ఆట్టే తేడాలేదని గమనించగలరు. అసలు సంగతేవిటంటే - ఆ స్థితిలో ఉన్న స్త్రీ ఏ విధంగానైనా సమాజంలో పైకెక్కి వచ్చిందని చూపిస్తే కొంపలటుకు పోతాయి.

సరే, అదయిందా. ఆవిణ్ణి కాసేపు ఊపిరి పీల్చుకోనిద్దాం. ఆమె కొడుకు బడుద్ధాయి సంగతేవిటి? ఆవిడ అలా కష్ట పడడమేవిటి, వీడిలా టింగురంగా మంటూ బడికీ కాలేజికీ వెళ్ళడమేవిటి? నిజమే, చదువు, అందునా కాలేజీ చదువు ఒక మెరుగైన బతుకు తెరువుకి దారి తీస్తుంది. కానీ దానికి తగిన స్తోమత లేనప్పుడు పైకి రావడానికి వేరే మార్గాలు లేవా? ఒక ధీరుభాయ్ అంబానీ వీడికెందుకు ప్రేరణ కాడు? చిన్నప్పటినించీ శ్రమ విలువ తెలుసుకోవడం, కష్టపడ్డం, సంపాదనలోని ఆనందం తెలియడం, స్వంత వృత్తి లేదా వ్యాపారంలోని స్వేఛ్ఛ తెలియడం - ఊహూ. ఇవేమీ అక్కర్లేదు. మిగతా అందర్లాగా పొలోమని మనవాడు కూడా బడికే వెళ్ళాలి, కాలేజికే వెళ్ళాలి, సాఫ్టువేరు ఉద్యోగమే చెయ్యాలి.

ఇంకా ఉంది వడ్డన. కొనసాగుతుంది నా వీలెంబడి.

నిరంతర సంఘర్షణ

2012-02-02T05:30:00.000-05:00

కొన్ని కొన్ని లక్షణాలు .. మరి అవి ఎలా అలవడతాయో కానీ, మనిషితో పాటే స్వతస్సిద్ధంగా పుట్టినట్టూ, మజ్జాగతంగా ఉన్నట్టూ అనిపిస్తుంటాయి. ఒక మనిషి వ్యాయామం లేకుండా బతకలేడు. మరో మనిషి కుర్చీలోంచి కాలు కదిపితే కందిపోతానేమోనని ఫీలైపోతుంటాడు. ఒక మనిషికి పనియే దైవం. ఇంకొకరికి ఎలా పనెగ్గొట్టి ఏ సినిమాకి పోదామా అని ప్రాణం పీకుతూంటుంది. ఇలా .. కోకొల్లలు. వీటిల్లో ఏవి నిజంగా స్వతస్సిద్ధమో ఏవి అలవరుచుకున్నవో ఏవి బయటి ప్రపంచం కోసం వేసే వేషమో ఎవడు చెప్పగలడు?

నా మట్టుకి నాకు ఒక దైనందిన కార్యాచరణ క్రమం లేకపోతే పిచ్చెక్కినట్టుగా ఉంటూ ఉండేది - ఒక డైలీ రొటీన్ ఉండాలి అన్న మాట. అలా ఒక పద్ధతి లేకుండా రోజులు గడిపేసే వాళ్ళని చూస్తే చాలా ఆశ్చర్యంగా ఉండేది. విడ్డురంగానూ, ఎబ్బెట్టుగానూ కూడ ఉండేది. కించిత్ అసూయగా కూడా ఉండేదేమో. నా మట్టుకి నాకు నా రొటీన్ లేకపోతే నా ప్రపంచం తల్లకిందులు ఐపోతుందేమోనని లోలోపల నాకు భయంగా ఉండేది.

మళ్ళీ అంతలోనే ఆ రొటీన్‌లో ఇమడటంలోనే ఏదో ఒక అసంతృప్తి. ఏదో ఒక అలజడి. ఏదో ఒక చిన్న తిరుగుబాటు మనస్తత్వం. ఆఫీసుకి ఎనిమిదింటికల్లా చేరుకోవాలి. అంటే ఇంటో ఏడున్నరకల్లా బయల్దేరాలి. నిద్ర లేచినప్పటినించీ ఆఫీసుకి బయటకి కాలు పెట్టేవరకూ నాకు కనీసం గంటన్నర సమయం కావాలి తయారయ్యేందుకు .. అంటే ఆరింటికన్నా లేవాలి. అలారం మోగుతుంది. హబ్బా, ఈ వొక్కరోజూ ఇప్పుడే లేవకపోతే ఏమైంది - ఇంకో పావుగంట పడుకుంటా.

అదయిందా - మంగళారం సాయంత్రం ఆరింటికి జిం కి వెళ్ళేందుకు ముహూర్తం. పొద్దున ఇంట్లోంచి బయల్దేరేప్పుడు చక్కగా గుర్తు పెట్టుకుని జిం బేగు సర్దుకుని మరీ మయల్దేరుతానా, రోజంతా, ఆహా ఇవ్వాళ్ళ సాయంత్రం జిమ్ము జిమ్ము అనుకుంటూ ఉత్సాహంగా పని చేసుకుంటుంటానా, ఏ మూడింటికో మొదలుపెడుతుంది, బుర్రలో పురుగు తొలవడం. ఇవ్వాళ్ళ జిమ్ముకి పోకపోతే ఏంపోయింది, హబ్బ, ఇవ్వాళ్ళ బద్ధకంగా ఉంది, మానేద్దాంలే. అయ్యో అసలే లంచి లేటుగా తిన్నా, ఇంకా భారంగా అనిపిస్తోంది, ఇవ్వాళ్టికి వొద్దులే ..

ఇలా ఎన్నో. వోకే. పొద్దున్నే లేవడం అంటె కొంచెం కష్టం - ఏదో ఒక రోజు ఇంకాస్సేపు పడుకోవాలనిపిస్తుంది - సరే. జిమ్ము కూడా కొంచెం కష్టంతో కూడుకున్న పనేకాబట్టి అప్పుడప్పుడూ మానెయ్యాలనిపిస్తుంది - వోకే. కానీ ఇలాగే, ఇంకా చాలా పనులు, చెయ్యాల్సిన పనులు, ఇష్టమైన వ్యాపకాలు - వాటిని పెట్టుకున్న సమయానికి చెయ్యబుద్ధి కాదు! పోనీ ఏంటీ యెదవ రొటీన్, అని దాన్ని కాలదన్ని పూర్తి బొహీమియన్ జీవితం గడుపుదామా అంటే .. హమ్మో, ప్రపంచం తలకిందులైపోదూ అనే భయం.

కానీ ఓ తమాషా తెలుసా - ఆ రోజు, ఆ అనుభవం రానే వచ్చింది, ఒకటికి రెండు సార్లు. అంటే అప్పటిదాకా నేను అలవాటుపడిన దైనిక చర్య ఒక్కమారుగా అస్తవ్యస్తమైపోవడం - కానీ ప్రపంచం తలకిందులు కాలేదు. నేనే మారాను దానికి తగినట్టు. నా అలవాట్లనీ, ఆలోచనా పద్ధతినీ మార్చుకున్నాను. అప్పుడు అదొక కొత్త జీవన విధానమయింది. దాని రిధం, దాని రొటీన్ దానికున్నది. అప్పుడప్పుడూ అదీ విసుగు పుడుతూ ఉంటుంది. తరచి చూస్తే తోచినదేవిటంటే, బుర్రంటూ ఉన్నాక అది అప్పుడప్పుడూ కాస్త వెరైటీ కోరుతుంటుంది. ఇది కూడ అందరు మనుష్ఉలకీ సమపాళ్ళలో ఉండదు. కానీ ఎంత రొటీన్ దాసులైనా ఎప్పుడో ఒకప్పుడు, ఎంతో కొంత మార్పు కోరుకుంటారు. అది సహజం. ఆ విషయం తెలుసుకుని దాన్ని సంబాళించుకుంటే .. రొటీన్ కూడా వెరైటీగానే ఉంటుంది!

ఓపెనింగ్ బేట్స్‌మెన్ - సిక్స్ నాటవుట్

2012-01-30T06:00:00.000-05:00

బాపట్ల ఇంజనీరింగ్ కాలేజిలో ఉద్యోగం చేస్తున్నప్పుడు, విద్యార్ధులే కాక చాలా మంది ఉపాధ్యాయులు కూడా క్రికెట్ పిచ్చిగాళ్ళు ఉండేవాళ్ళు. వీళ్ళు కేవలం చదివి విని చూసి తృప్తిపడే రకాలు కాదు - వాళ్ళే ఆడాలి. ఆడితే తప్ప వాళ్ళకి తృప్తి లేదు. అప్పట్లో అదింకా సరికొత్త కాలేజీ కాబట్టి లెక్చరర్లు కూడ కుర్రకారుగానే ఉండేవారు. ఫేకల్టీ మొత్తాన్నీ జల్లించి ఒక టీం తయారు చేశారు. ఈ ఫేకల్టీ టీము వీలైన శనివారపు మధ్యాన్నం ఒక్కో సెమిస్టరు పిల్లకాయల టీముతోనూ ఆడుతుండేది. నాకిప్పుడు సరిగ్గా గుర్తు లేదు - పది ఓవర్లో, ఇరవై ఓవర్లో. మధ్యాన్నం ఒకటిన్నరకల్లా కాలేజి ఐపోయేది. రెండున్నరకి మొదలెడితే సూర్యాస్తమయం లోపు మేచ్ ముగిసేది. పర్మనెంట్ లెక్చరర్లలో ఈ ఆడే పిచ్చి ఉన్న జనాభా ఒక ఐదారుగురు ఉండగా పదకొండు సంఖ్య నింపడానికి మాలాంటి జూనియర్ లెక్చరర్లని కూడా కలిపేసుకున్నారు. నా రూమ్మేటు పవన్ కాలేజి రోజుల్లో యూనివర్సిటీ లెవెల్లో ఆడిన వికెట్ కీపర్. సమర్ధుడైన కీపర్ తనంతట తాను వస్తానంటే వద్దనే టీం ఉండదు కదా. సరే, పవన్ టీంలో ఉన్నాడు కదాని నేనూ బ్రహ్మం కూడా చేరి పోయాం (మేం చేరకపోయినా బలవంతంగా చేర్చబడేవాళ్ళం). పర్మనెంట్ లెక్చరర్లలో చాలా మంది కొత్తగా పెళ్ళైనవాళ్ళు. మధ్యాన్నం ఒకటిన్నరకల్లా కాలేజీ ముగిసిపోతే హాయిగా ఇంటికి పోయి తన నవవధువు కొంగు పట్టుకుని "భావకవుల వలె ఎవరికి తెలియని" పాటలు పాడుకోకుండా ఈ కొపెకు కుర్రకారు లెక్చరర్లందరికీ ఈ క్రికెట్ పిచ్చేవిటో నా బ్రహ్మచారి బుర్రకర్ధమయ్యేది కాదు.

మేచ్ ఉన్న రోజుల్లో హాస్టలు మెస్సులోనే భోంచేసి, డిపార్టుమెంటులోనే భుక్తాయాసం తీరేలా ఓ చిన్నాతి చిన్న కునుకు తీసి ఇక ఆటకి సిద్ధమయ్యే వాళ్ళం. నేను ఏడో క్లాసు తరవాత క్రికెట్ ఆడిన గుర్తు లేదు. మా టీం కేప్టెన్ నన్ను బౌలింగ్ చేస్తావా బేటింగ్ చేస్తావా అనడిగాడు. ఏదీ చెయ్యను అని చెప్పాను. బౌలర్లు చాలా మందే ఉన్నార్లే, నువ్వు బౌలింగ్ చెయ్యాల్సిన అవసరముండదు అని భరోసా ఇచ్చాడు. అంతవరకూ ఓకే. బేటింగ్ లైనప్ లో నన్ను ఎక్కడ ఉంచాలా అనేది ఇంకో సమస్య అయింది. మొదట ఆడిన మేచిల్లో ఒకటి నించీ ఐదు దాకా వేరువేరు స్థానాల్లో ఉంచి చూశారు. ఎక్కడ ఉంచినా పెద్ద తేడా ఏం లేదు. నా స్కోరు ఎప్పుడూ మూడుకి దాటలేదు. మా టీములో అసలే బౌలర్లు ఎక్కువ కాబట్టీనూ, ఆనవాయితీగా బౌలర్లు చివరకి బేట్ చేస్తారు కాబట్టీనూ, సున్నా కంటే మూడు మేలనుకోబట్టీనూ నా హవా అలా నడుస్తూ వచ్చింది. శివశంకర్, బ్రహ్మం నాకు లాగానే మజా చెయ్యడానికి వచ్చేవాళ్ళు కానీ, బేటింగ్ ఓ మాదిరిగా చేసేవాళ్ళు. పవన్ సరే సరి, మంచి కీపర్. పవన్ కీపింగ్ చూసి స్టూడెంట్లే ఏడిచే వాళ్ళు, సార్, మీరే స్టూడెంటయి ఉంటే యూనివర్సిటీ మేచిలన్నీ గెల్చేవాళ్ళం అని. శరత్, సోమయాజులు, కోటేశ్వర్రావు .. అందరూ మంచి బౌలర్లు. అందరు బౌలర్లుండగా ఒక మేచ్ లో ఎందుకో బాల్ నా చేతిలో పెట్టాడు కేప్టెన్. లేక పొరబాటున నేనే బౌలింగ్ చేద్దామని ముచ్చట పడ్డానో నాకిప్పుడు గుర్తు లేదు. ఓవరు పూర్తయ్యే సరికి నేను పదిహేను బంతులు విసరడమయింది, ప్రత్యర్ధుల ఖాతాలో ఓ పది పరుగులు జమ అయ్యాయి. ఆ తరవాత అట్లాంటి పొరబాటు ఎప్పుడూ చెయ్యలేదు మా కేప్టెన్.

మా క్రికెట్లో ఇంకో తమాషా - అప్పుడప్పుడూ శాఖాధిపతులు, ఒక సారైతే ప్రిన్సిపాల్ కూడ వచ్చి మాతో ఆడారు. మేం ఆడుతున్నప్పుడు ఏ మాత్రం దయ, జాలి, దాక్షిణ్యం లేకుండా వాళ్ళ అమ్ముల పొదిలో ఉన్న అన్ని అస్త్రాలనూ బంతులుగా విసిరే పిల్లకాయలు ఈ ఆత్మీయ అతిథులు బేటింగ్ కి వచ్చినప్పుడు మాత్రం పరమ సాధువులుగా మారిపోయేవారు. ఒకసారేమయిందంటే ఫైనలియర్ మెకానికల్ వాళ్ళతో ఆడుతున్నాం, మా హెడ్ వచ్చారు ఆడ్డానికి (ఆయన తరవాత ప్రిన్సిపల్ అయ్యారు) - అసలు చాలా అరుదైన సంఘటన. It was an event. It was an occasion! సరే ఆయన్ని బేటింగ్ కి దించారు. బౌలింగ్ వంతు ఆయన దగ్గరే ఫైనల్ ప్రాజెక్ట్ చేస్తున్న పిలగాడికి వచ్చింది. వాడు రెండు బంతులూ ఎంత మెల్లగా వేశాడంటే .. చివరికి మా హెడ్డుగారే వాణ్ణి పిల్చి, ఒరే నాయనా, నువ్వు కనీస వేగంతోనైనా బాలు విసరకపోతే నేను కొట్టలేనురా నాయనా అని చెప్పాల్సి వచ్చింది. ఐనా, ఆయన్ని ఔట్ కాకుండా ఉంచడానికి ఆ పిల్లకాయలు ముచ్చెమటలు పోసి మూడు చెరువుల నీళ్ళు తాగారు. ఓ అరగంట అయ్యాక, చివరికి ఆయనకే మొహం మొత్తి, "రిజైన్" చేసి పనుందని వెళ్ళిపోయారు.

ఇలా మా క్రికెట్టాట ఆరు బంతులూ మూడు పరుగులూగా కుంటుతూ కుంటుతూ నడుస్తుండగా, ఒక మహా ప్రభంజనం కేంపస్ లో ప్రవేశించింది. ఆ ప్రభంజనం పేరు చంద్రశేఖర్. చంద్రశేఖర్‌ని గురించి క్లుప్తంగా చెప్పడం అసంభవం. ఇక్కడ మనకథకి అవసరమైన జ్ఞానగుళిక ఏవిటంటే ఈ పెద్దమనిషి బెంగుళూరులో బీటెక్కు సమయంలో, కేవలం యూనివర్సిటీ కాదు, రంజీ టీములో ఆడాడు - ఓపెనింగ్ బేట్స్‌మెన్. అంతే కాదు స్టైలిష్ బేట్స్‌మెన్, మాస్టర్ బేట్స్‌మెన్ కూడా. బరిలోకి దిగాడంటే స్కోరు బోర్డు మీద యాభై అయినా నమోదు చేస్తే గానీ డ్యూటీ దిగేవాడు కాదు. పిల్లకాయల బౌలర్లకి సింహస్వప్నంగా తయారయ్యాడు. మా ఫేకల్టీ టీముకి మాత్రం యమా వూపొచ్చింది. మొత్తానికెందుకో శేఖర్‌కి నామీద గురి కుదిరింది - నా సామర్ధ్యమ్మీద కాదు, నేనుగనక తనతో కలిసి బేటింగ్ చేస్తే తను బాగా స్కోర్ చేస్తాడని. అలా నేను కూడా ఓపెనింగ్ బేట్స్‌మెన్ గా సెటిలయిపోయాను. అలా ఆడుతూ పాడుతూ ఫేకల్టీ టీము కొన్ని మేచిలు గెలిచింది కూడా. ఇంతలో ఓ కొత్త సమస్య ఎదురైంది. నా వ్యక్తిగత స్కోరు ఆరుకి చేరేప్పటికి నేను అవుటైపోయేవాణ్ణి. నేను అవుటైపోతే శేఖర్ నిలవలేక పోయేవాడు. అలా మా టీము గెలుపోటములు తిరిగితిరిగి, ఏదో ఊసుపోకకి టీములో చేరిన నా భుజస్కంధాల మీద మోపబడింది.

ఆరు దాటి నా స్కోరు పెంచడానికి .. అంటే ఆ ఉత్సాహాన్ని నాలో కలిగించడానికి మా టీం సభ్యులందరూ శాయశక్తులా ప్రయత్నించారు. కానీ ఇక్కడ నా ఉత్సాహం కాదుగా ఇబ్బంది! అదేంటో మరి, మంత్రించినట్టు ఆరో పరుగు దాటి ఏడో పరుగు సాధించిన పాపాన పోలేదు. ఒకే ఒక్క సారి జన్మానికో శివరాత్రి అన్నట్టు బరిలో దిగీ దిగడంతోనే నా వంతు రాంగానే ఒక షాటు పీకాను - సిక్సరెళ్ళింది. మరుసటి బాలు క్లీన్ బౌల్డు. ఆ తరవాతి ఓవర్లో శేఖర్ కూడా అవుటైపోయాడు. ఒక మేచ్ .. నాలుగో సెమిస్టరు యీసీయీ వాళ్ళతో. వాళ్ళ కేప్టెను యూనివర్సిటీ టీములోమాస్టర్ బేట్స్‌మెన. వాళ్ళు ముందు బేటింగ్ చేశారు. వాడు హాఫ్ సెంచరీ చేశాడు. మొత్తం స్కోరు 132. గెలవాలంటే శేఖర్ సెంచరీ చెయ్యాలి. శేఖర్ సెంచరీ చెయ్యాలంటే నేను తగినంత సేపు తనకి శ్టాండ్ ఇవ్వాలి. మా బేటింగ్ మొదలయింది. మొదటి ఓవర్ శేఖర్ తీసుకున్నాడు - ఓ పదో పన్నెండో పీకాడు. రెండో ఓవర్ నేను ఫేస్ చేశాను. ఒక చిన్న షాటుకి రెండు పరుగులు. మొత్తానికి ఎలాగో ఆ ఓవరు గట్టెక్కించాను. మూడో ఓవరు శేఖరు రెండు సిక్సర్లు, రెండు బౌండరీలూ పీకాడు. తరవాతి ఓవరు మొదటి బంతిలోనే సింగిల్ తీశాను. మిగతా ఐదు బంతులూ శేఖర్ యథావిధిగా చెడుగుడాడేసుకున్నాడు. నాకేమో భయంగా ఉంది - నా కోటాలో ఆరింటా మూడు రన్నులు అప్పటికే జమ అయిపోయినై.

ఓవర్ మారుతున్నప్పుడు శేఖర్ చెవిలో నా అయిడియా గొణిగాను. వోకే అని బుజం తట్టి బౌలింగ్ ఎదుర్కోవడానికి వెళ్ళాడు. నాలుగు బౌండరీలు ఆ ఓవర్లో. మరుసటి ఓవర్ నేను ఫేస్ చెయ్యడానికి వెళ్ళంగానే, మొదటి బంతి సింగిల్. ఓవర్లో మిగతా బంతులన్నీ శేఖర్‌కే .. యథా విధి చెడుగుడు. మా స్ట్రేటజీ మీకీపాటికి అర్ధమై పోయి ఉండాలి. అయినా మూడు ఓవర్లలో నా వ్యక్తిగత స్కోరు ఆరుకి చేరుకుంది. ఐతే ఆ సమయానికి మావాడికి ఇంకో బ్రిలియంటయిడియా వచ్చేసింది. నేను నా మొదటి బంతికి సింగిల్ తియ్యాల్సిన శ్రమ కూడ లేకుండా, తన ఓవర్లో చివరి బంతిలో తనే సింగిల్ తీసేవాడు. ఇక నేను చెయ్యవలసిందల్లా, అవతలి వికెట్ దగ్గర బేటు పట్టుకుని సవిలాసంగా నించోవడమూ, ఓవర్ చివర్లో సింగిల్ కోసం పరుగు తియ్యడమూనూ. బౌలర్లేం తక్కువ తినలే - ఓవర్ చివరి బంతి శేఖర్తో
బౌండరీ కొట్టేందుకు అనువుగా టెంప్ట్ చెయ్య ప్రయత్నించారు కూడా. అయినా మా వాడు తొణకలేదు.

మేమిద్దరం నాటవుట్‌గా ఆ రోజు మేచ్ గెలిచాం.

అలివేణి ఎందు చెయ్‌వు

2012-01-26T06:00:00.000-05:00

ఈ టపా తేజస్వి గారి కోసం.

కర్నాటక సంగీతంలో త్రిమూర్తులుగా ప్రసిద్ధికెక్కిన త్యాగరాజస్వామి, ముత్తుస్వామి దీక్షితులు, శ్యామశాస్త్రుల వార్ల తరవాత ఎన్నదగిన వాగ్గేయకారుడు స్వాతి తిరునాళ్ అనే బిరుదు కలిగిన కులశేఖర మహారాజు. ఈయన ట్రావంకూరు సంస్థానాధీశుడు. బహు భాషావేత్త. సర్వకళా కోవిదుడు. తమ కులదైవం పద్మనాభస్వామిని ఉద్దేశిస్తూ పద్మనాభ అనే ముద్రతో సంస్కృతంలోనూ, సంస్కృతం మళయాళం రంగరించిన మణిప్రవాళం అనే మిశ్రమభాషలోనూ అనేక కృతులు రచించాడు. హిందుస్తానీ భాషా, సంగీతము బాగా తెలిసినవాడు. హిందీ భాషలో అనేక భజనలూ కృతులూ రచించాడు, హిందుస్తానీ రాగాలని బాగా తన రచనల్లో ఉపయోగించాడు. పైన చెప్పిన త్రిమూర్తులు కృతులు మాత్రమే రాశారు, కానీ ఈయన స్పృశించని సంగీతరచనా ప్రక్రియ లేదేమో - వర్ణం, తిల్లానా, పదం, జావళీ - అన్ని రకాల పాటలనూ రాశాడీయన. కామవర్ధని రాగంలో సారసాక్ష పరిపాలయ, చారుకేశిలో కృపయా పాలయ శౌరే, సింహేంద్రమధ్యమంలో రామరామ గుణసీమ, మాయామాళవగౌళలో దేవదేవ కలయామి - అన్నీ అద్భుతమైన కృతులు, ఆయా రాగాల లోతుల్ని తడిమి రసాన్ని శ్రోతలకందించే చేదలు - కచేరీలలో ప్రధాన అంశంగా విపులంగా పాడేందుకు గాయకులు వీటిని ఎన్నుకుంటూ ఉంటారు. అంతే కాదు, అల్లాటప్పా గాయకులు స్వాతి తిరునాళ్ కృతులని సంబాళించలేరు. గాయకుల మనోధర్మానికీ పటుత్వానికీ గట్టి పరీక్ష పెడతాయి ఈయన కృతులు.

ఐతే ఇవన్నీ ఒకెత్తు. ఆయన రాసిన ఈ చిన్న పదం ఇంకో యెత్తు.

అలివేణి ఎందు చెయ్‌వు హంద జ్ఞానిని, మానిని.
కురంజి రాగం మిశ్రచాపు తాళం
ఇది మణిప్రవాళమనే సంస్కృత మళయాళ మిశ్రమభాష. అంచేత సాహిత్యం నాకు పూర్తిగా అర్ధం కాలేదు. నా ఖర్మకాలి, నాకు అందుబాటులో ఉన్న మళయాళీలెవరూ ఇటువంటి అభిరుచి ఉన్న వారు కాదు. సరే పోనివ్వండి, అయినా పాటలో తగినంత సంస్కృతం ఉన్నది గదా, దాన్నిబట్టి కొంచెం ఎక్స్‌ట్రాపొలేట్ చేసుకుంటే పోలేదా. నాకేమనిపించిందంటే అభిసారిక అయిన నాయిక. తుమ్మెద రెక్కల్లాంటి నల్లటి జుట్టుకలది. అభిమానవతి. అయ్యవారింకా రాలేదు. ఏమిచెయ్యాలో పాలుపోక విరహవేదన పడుతోంది. ఒక పక్కన ఆకాశంలో చంద్రుడు వెన్నెల కురిపిస్తున్నాడు. ఇంకోపక్కన మలయమారుతం మంద్రంగా వీవెన వీస్తున్నది. కానీ కోమలాంగికి ఇవేమీ పట్టటం లేదు. తన సుందరుడు, త్రిలోక సుందరుడు, సాక్షాత్తు పద్మనాభస్వామే - వస్తున్నాడా అని చెంపకు చారెడేసి కళ్ళేసుకుని ఎదురుచూస్తోంది. ఆయనలేక ఇవన్నీ ఉండి ఏమి ప్రయోజనం? ఆమె భాగ్యవతి. అయ్యవారు వేంచేశారు. సారసాక్షుణ్ణి కూడి కౌగిలిలో కరిగిపోయింది. (ఈ భాష బాగా అర్ధమయిన మిత్రులెవరన్నా సరైన అర్ధం చెబితే బహుబాగు!)

అయిందా, సాహిత్యం సంగతి అది. ఇక సంగీతానికి వస్తే కురంజి రాగం. కురంజి, లేదా కురవంజి అని తమిళదేశంలో ఒక తెగవారు. ఈ జాతి ఆడవారు సోది చెబుతుంటారు. నీలగిరుల (ఊటీ) ప్రాంతంలో సంచార జీవితం గడుపుతుంటారు. బహుశా వారి జానపద సంగీత వాఙ్మయాలనుండి ఈ రాగం ఉద్భవించి ఉండచ్చు. నీలగిరుల్లో పూసే ఓ పువ్వుని కూడా కురింజి అని పిలుస్తారు. ఈ రాగం పెద్దగా ప్రశస్తి కలిగింది కాదు. ఏదో ఒక చిన్నకారు రాగం. చిన్న చిన్న పదాలకీ వాటికీ వాడుతుంటారు. స-ని-స అనే వక్ర ప్రయోగం దీని లక్షణాన్ని సొగసుగా పట్టిస్తుంది. కింది ని దగ్గర్నించి మధ్య ద వరకూ మాత్రమే ఉంటాయి సంచారాలు. అంత ఇరుకైన రాగమన్న మాట, సంచారానికి ప్రస్తారానికి పెద్దగా తావులేదు. కానీ, దాని దుంపతెగ, పాడ్డం మొదలు పెడితే ఎంత సొగసుగా ఉంటుందో. సాహిత్యమంటే నాలుగు పదాలు, సంగీతమంటే ఏడు స్వరాలు, ఆ నాలుక్కీ, ఈ యేడుకీ ఏదో ఒక ముడి వేసేశాం, పాట తయారైపోయింది అన్నట్టు కాకుండా, ఆ సాహిత్యం, ఆ మృదువైన పదాల పొందికలో ఒద్దికగా తొంగి చూస్తున్న ముగ్ధ శృంగారం, ఆ సరసమైన భావం - దానికి తగిన సంగీతం. సంగీత సాహిత్యాలు తమతమ అస్తిత్వాల్ని విడిచి ఆత్మల్లో నించీ గాఢంగా పెనవేసుకున్నట్టుగా. అటుపైన అక్కడ ఉన్న భావం, రసం - ఆ నాయిక ఎలాంటిది, నాయకుడు ఎలాంటివాడు, చుట్టుతా ప్రకృతి ఎలా ఉన్నది, ఆవిడ మనోభావాలెలా ఉన్నాయి, కడకి ఆవిడ ఎలా తనస్వామిలో ఆత్మైక్యమయింది .. ఇదంతా కళ్ళకి కట్టినట్టు, చెవుల ద్వారా మనసు పొరల్లోకి ఇంకేటట్టు ప్రతీ మూర్చన వంపుతోనూ, స్వరాల వరుసల మెలికతోనూ సున్నితంగా నొక్కి చెబుతూ. అదీ రసానుభూతి. అదీ రససిద్ధి.

సంగీత సాహిత్యాల అద్భుతమైన సమ్మేళనం ఈ చిన్న పదం .. అలివేణి ఎందు చెయ్‌వు.

చిత్ర ఎమ్మెస్ సుబ్బలక్ష్మి గానం సినిమాలో సుశీల అపరిచితమైన గాత్రం కే వీ నారాయణస్వామి, నాకు అభిమాన వెర్షను.

అయోమయం జగన్నాథం

2012-01-23T05:55:00.000-05:00

మిమ్మల్ని అనడం లేదండీ, నన్ను నేనే అనుకుంటున్నా.

ఇంట్లో ఆఫీసుగదిలో కూర్చుని పుస్తకం చదువుకుంటున్నానా, ఏదో ఆలోచన మనసులో మెదుల్తుంది. అలా లేచి లివింగ్ రూములోకి వెళ్ళి అలమారు తెరుస్తాను. ఇంతాచేసి మొదటి ఆలోచన మెదిలి ఒక్క నిమిషం కూడా గడవలేదు. లివింగ్ రూములోకి ఎందుకొచ్చానో, ఆ అలమారు దేనికోసం తెరిచానో గుర్తుకి రాదు. ఇది మీలో చాలామందికి అనుభవమయ్యే ఉంటుంది.

అసలే నాకు ఏ పని మీదనైనా ఏకాగ్రత తక్కువ అని చెప్పేసి మా ఆవిడ నాకు ADHD ఉన్నదని ఆరోపణ చేస్తూంటుంది. తను మాట్లాడే మాటలు వినడంలో ఈ జాడ్యం అసలు ఉన్నదానికన్నా కాస్త హెచ్చు స్థాయిలో పనిచేస్తుందని ఆవిడ అనుమానం. అఫ్కోర్సు, ఇది ఆవిడ ఆరోపణ కాబట్టీ, మనం మనం జెంటిల్మెన్ కాబట్టి, ఆవిడ ఆరోపణని నేను శాయశక్తులా ప్రతిఘటిస్తూ ఉంటాను. అంటే, మన పరిభాషలో వినిపించుకోనట్టు నటిస్తూ ఉంటాను.

కానీ ఈ జాడ్యం నిజంగానే ఉన్న ఛాయలు ఈ మధ్యన బలంగా కనిపిస్తున్నాయి.

కంప్యూటరు మీద ఏదో పని చేసుకుంటూ ఉన్నాను. అకస్మాత్తుగా గుర్తొస్తుంది, వారం రోజుల క్రితం మెయిలు రాసిన మిత్రుడికి సమాధానం రాయలేదు అని. ఎట్లాగూ సిస్టం ముందే ఉన్నాను గనక, చేస్తున్న పని ఆపి జీమెయిలు ఎకౌంట్లో లాగిన్ అవుతాను. మెయిలు తెరవంగానే కొత్తగా వచ్చిన మెయిల్లో బేంక్ స్టేట్మెంట్ కనిపిస్తుంది. ఎదురుగా ఉండగానే చూసేస్తే మళ్ళి మరిచిపోయే ప్రశ్న రాదని పక్క టేబులో బేంక్ స్టేట్మెంట్ తెరిచి ఒకసారి లావాదేవీలన్నీ సవ్యంగా ఉన్నాయో లేదో చెక్ చేసేస్తాను. ఎలాగూ బేంక్ ఎకౌంట్లోకి లాగిన్ అయ్యాను కదాని ఆ చేత్తోటే కేబుల్ బిల్లూ, గేస్ బిల్లూ, కరంటు బిల్లూ చెల్లింపులు వరసలో పెడదాం అనుకుంటాను. ఆ పని జరుగుతుండగా ఇటు పక్కన జీటాక్ లో ఆకుపచ్చ లైటు చూసిన మిత్రులెవరో పలకరిస్తారు. .. అలా .. అలా .. మేక తోకకు మేక తోక మేక మేకా తోక మేక ..

పాపం వారం రోజుల్నించీ ఎదురు చూస్తున్న ఆ మిత్రుడు .. అయ్యా అదీ సంగతి

Moham - A Magnificient Obesession

2012-01-19T06:00:00.000-05:00

Varnam is an alphabet, a letter, giving rise to a word. Aword so potent and powerful, magical and musical. It holds within, awonderful world. A world of many possibilities.

Varnam is a color .. as in the cool blue of His throat, as inthe bewildering black of His matted locks, as in the burning red of His thirdeye, as in the brilliant white of His skin .. colorful .. elusive, yetbeckoning, inviting, enchanting, bewitching .. depicting the infinite One.

The word is sometimes inadequate, even futile. Words, likewalls, confine with their definitions, and meanings. How can theycommunicate that which is undefinable, that which is infinite?

Tradition - now there is a word, powerful, yet limiting,confining, choking in its strangle hold. To communicate an emotion deep andpersonal .. an emotion that must flow unfettered, knowing no bounds .. anemotion that seeks the infinite .. has to break out! Breaking down structures.. looking for release .. seeking .. searching ..

Search with a deep yearning. A yearning that is intenselypersonal, yet widely universal .. seeking that One .. first to locate .. andthen, to connect .. and then .. and then, to unite! For, nothing else willsatisfy this desire except union with the One .. to become one .. to be. Justto be .. or for that matter, to cease to be, 'cause once you're one with theOne, are you there? That perfection!

Space and time. Music measures time .. dance measures space,bound within these structures and with each other. They unite in the body,moving it to their own commands, making it exist in two realms at once,spanning two realities. Strangely, in this process, they transgress, theytranscend and they transform .. creating a new dimension .. an emotional one ..the object of the search.

Body - solid supple succulent human body: arms, legs,thighs, shoulders, hips, waist, breasts, face, head, hands, feet – she standsrevealed in her search for the hidden One. Her body, swaying to music, movingwith the dance. The object of my attention! She is searching, seeking, yearning.. for the One. I am drawn into her search .. into her vision .. into her; tosee what she sees, to feel what she feels. Her search becomes mine. I too seek.. and become one .. with her .. and with the One.

Moeham - yes, a magnificient obsession, indeed!

An appreciation for the Bhairavi raga varnam Mohamana en meedil, in Rupaka taalam, by the Tanjavur quartet, in praise of Sri Tyagesvara of Tiruvarur.

మార్టిన్ లూథర్ కింగ్ జూనియర్ స్మారక దినం

2012-01-15T18:30:00.000-05:00

ఈ రోజు మార్టిన్ లూథర్ కింగ్ జూనియర్ స్మారక దినం.

1950-60లలో పౌరహక్కుల ఉద్యమవేదిక మీదికి కింగ్ రావడానికి అనేక దశాబ్దాల మునుపే అమెరికాలో నల్లజాతి చైతన్యము వికసిస్తూన్నది. తమాషాగా, ఈ చైతన్యము చాలా మట్టుకు క్రిస్టియను మతబోధనతో ప్రేరితమై, ఆ మూలాలనించి తన బలాన్ని పొందుతూ వచ్చింది . అమెరికన్ సివిల్ వార్ ముగిశాక జెనరల్ హోవర్డ్ అనే పెద్దమనిషి వాషింగ్టన్ నగరంలో నల్లజాతి యువకులు మతసంబంధమైన చదువులు చదువుకోవడం కోసం ఒక సెమినరీ (క్రైస్తవ మత పాఠశాల) స్థాపించాడు. అదే కాలక్రమేణా హోవర్డ్ విశ్వవిద్యాలయంగా అభివృద్ధి చెందింది. ప్రస్తుతకాలంలో అన్ని జాతులవారినీ విద్యార్ధులుగా చేర్చుకుంటున్నా, గత శతాబ్ది కాలంగా ఈ విశ్వవిద్యాలయం ముఖ్యంగా నల్లజాతి వారికి మతబోధనే కాక అనేక రంగాల్లో ఉన్నత విద్యాస్థానంగా ఈ దేశపు నల్లజాతి చైతన్యాభివృద్ధిలో కీలకమైన పాత్ర పోషించింది.

ఈ విశ్వవిద్యాలయంలో ఆచార్యునిగా పనిచేసిన రెవరండ్ హోవర్డ్ థర్మన్ (Howard Thurman) ఇరవయ్యవ శతాబ్దపు తొలి దశాబ్దులలో నాటిన సైద్ధాంతిక బీజాలు తరువాతి రోజుల్లో దేశ వ్యాప్త ఉద్యమాలుగా ఎదిగినాయి. కింగ్ తండ్రికి ఈయనతో ఉన్న స్నేహాన్ని పురస్కరించుకుని, బోస్టను యూనివర్సిటీలో పీహెచ్‌డీ చేస్తున్న సమయంలో థర్మన్‌గారితో సన్నిహితంగా మెలిగి ఆయన భావాలతో ప్రభావితుడైనాడు. తన క్రైస్తవ మతబోధనా కార్యక్రమాల పుణ్యమాని థర్మన్ అనేక ప్రపంచ దేశాల్లో పర్యటించి మానవ సామాజిక రాజకీయ జీవితాన్ని అనేక కోణాలనించి గమనించారు. భారతదేశం పర్యటించి మహాత్మాగాంధీతో కొంతకాలం గడిపినప్పుడు మహాత్ముని అహింసా సిద్ధాంతాల పట్ల ఆకర్షితుడైనాడు. గాంధీ సూత్రాలకి ఏసుక్రీస్తు ప్రవచనాల బలాన్ని జోడించి ఆధునిక పౌరహక్కుల ఉద్యమానికి ఒక నైతిక బలాన్ని చేకూర్చాడీయన. ఈయన రచించిన పుస్తకాలు ఆ రోజుల్లో జాతి భేదం లేకుండా ఆనాటి యువతరంపై, యువ నాయకులపై బలమైన ముద్ర వేశాయి.

గమనించాల్సిన ఒక ముఖ్య విషయం థర్మన్ గారి బోధనలో శ్వేతజాతి పట్ల ద్వేషం ఎక్కడా లేదు. నల్లజాతి వారికి చట్టపరమైన న్యాయం జరగాలని ప్రతిపాదిస్తూ, దీనిపై ఉద్యమించాలని పిలుపునిస్తూనే, సామాజిక జీవనంలో ఇరుజాతులవారూ శాంతియుతంగా కలిసికట్టుగా పరస్పర సహాయ సహకారాలతో జీవించాలని ఈయన కాంక్షించారు.

1929లో పుట్టిన కింగ్ ఇరవయ్యైయ్దేళ్ళ వయసులో అలబామా రాష్ట్రంలోని మాంట్‌గామరీ అనే ఊరిలో బాప్టిస్టు పాస్టరుగా వృత్తి జీవితం ప్రారంభించారు. అమెరికాలో చాలా చోట్ల, ముఖ్యంగా అలబామా వంటి దక్షిణ రాష్ట్రాల్లో అప్పట్లో నల్లవారిని విడిగా ఉంచేవారు. ఊరిలో వాళ్ళ ఇళ్ళుండే చోటు వేరే విడిగా ఉండేవి. హోటళ్ళలో రెస్టరాంట్లలో అందరూ కూర్చునే చోట కూర్చోటానికి లేదు. దొడ్డితోవన వచ్చి, వంటింటి పొయ్యికి దగ్గర్లో కూర్చుని తినేసి వెళ్ళిపోవాలి. వాళ్ళ ప్లేట్లూ గ్లాసులూ వేరే. వాటిని వాళ్ళే కడుక్కోవాలి. కొన్ని చోట్ల నల్లవారికి ప్రవేశం నిషిద్ధం అని ప్రకటనలుండేవి. ఆఖరికి సిటీబస్సులో కూడా వారు బస్సు చివరి భాగంలో మాత్రమే కూర్చోవాలి.

1955లో మాంట్‌గామరీ నగరంలో మొదట క్లాడెట్ అనే పదిహేనేళ్ళ బాలిక బస్సులో తన సీటుని వదులుకోక సంచలనం సృష్టించింది. ఆ తరవాత కొన్నాళ్ళకి రోసా పార్క్స్ అనే యువతి అదే తిరస్కృతికి అరెస్టయింది. అలా చిన్నగా మొదలయిన తిరస్కారం, సహాయ నిరాకరణం మహా ప్రభంజనమై, ఏడాదికి పైగా నల్లజాతివారు సిటీబస్సుల వాడకాన్ని తిరస్కరించారు. ఇది మాంట్‌గామరీ బస్ బాయికాట్ అనే పేరిట ఈనాడు చరిత్రపుటలకెక్కింది. ఈ సంఘటన కింగ్‌ని పౌరహక్కుల నాయకునిగా జాతీయ వేదిక మీద నిలబెట్టిందని చెప్పుకోవచ్చు.

1959లో కింగ్ భారతదేశం వచ్చి గాంధీ కుటుంబ సభ్యులతో కొంత కాలం గడిపారు. అప్పటికే గాంధీ అహింసా సిధ్ధాంతాలని క్షుణ్ణంగా అధ్యయనం చేసి ఉన్నా, ఆ యాత్ర వల్ల గాంధీ ఆత్మకి మరింత దగ్గరైనట్టు, ఆయన బోధలు తన రాజకీయ చైతన్యంలో అంతర్గత భాగమైనట్లుగా కింగ్ రాసుకున్నారు. దక్షిణ క్రైస్తవ నాయకుల సమితి (Southern Christian Leadership Conference) అనే సంస్థని స్థాపించి అమెరికాలో అనేక దక్షిణ రాష్ట్రాల్లో శాంతియుత అహింసాయుత సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమాలు నిర్వహించ సాగారు. అప్పటినించీ 1968లో హత్య చేయబడే వరకూ కింగ్ ఈ సమితి అధ్యక్షులుగా కొనసాగారు. గాంధీ ప్రతిపాదించిన అహింస సూత్రాలని అప్పటి అమెరికను చట్టాలకి అన్వయించి ఒక పటిష్ఠమైన కార్యాచరణ ప్రణాళికని రూపొందించడంలో కింగ్ కీలకపాత్ర వహించారు. సహాయ నిరాకరణోద్యమాల ద్వారా తన జాతి వారి దుర్భర దారిద్ర్యాన్ని, అప్పటి చట్త వ్యవస్థ వారి పట్ల చూపుతున్న వ్యవస్థీకృత నిరాదరణని ఈ ఉద్యమాల ద్వారా వార్తాపత్రికల్లోనూ టీవీలోనూ ప్రచారం జరిగేట్టు చేశాడు. తొలిసారిగా దేశవ్యాప్తంగా అమెరికను ప్రజలకు తమ తోటి పౌరులైన నల్లజాతి వారు ఎటువంటి ద్రుభరమైన పరిస్థితుల్లో బతుకులీడుస్తున్నారో తెలిసి వచ్చింది. ప్రజాభిప్రాయం వెల్లువెత్తింది. తద్వారా అమెరికను ప్రభుత్వం, నల్లవారికి వోటు హక్కుతో సహా అనేక మౌలిక హక్కుల చట్టాలను చేసి అమలు పరచడం మొదలైంది.

కింగ్ నాయకత్వం వహించిన హక్కుల ఉద్యమాల్లో 1963 లో జరిగిన 'మార్చ్ ఆన్ వాషింగ్టన్" అతి ముఖ్యమైనది. భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో గాంధీ నాయకత్వంలో జరిగిన దండి యాత్రతో పోల్చదగినది. అప్పటికే ప్రభుత్వం ముందు పరిశీలనలో ఉన్న అనేక చట్టాల అమలుపై ఈ ఉద్యమం వ్యతిరేకమైన ప్రభావం చూపుతుందనే భయంతో కింగ్ దీనిని మొదట తీవ్రంగా వ్యతిరేకించారు. కానీ ఇతర ఉద్యమనాయకులతో చర్చల ఫలితంగా తన అభిప్రాయాన్ని మార్చుకుని, మొదట నిరసనగా వ్యూహరచన జరిగిన ఉద్యమాన్ని వేతనహక్కులకోసం పోరాటంగా తీర్చి దిద్ది తానే నాయకత్వం వహించారు. దేశం నలుమూలల నించీ సుమారు మూడు లక్షలమంది నల్లజాతి వారు రాజధానికి వచ్చి పాల్గొనగా, లింకన్ మెమోరియల్ భవనం మెట్లమీద నిలబడి "నేనొక కలగన్నాను" అంటూ ప్రసంగించారు. దేశవ్యాప్తంగా టీవీలో రేడియోలో ప్రసారమైన ఈ ప్రసంగం నల్లవారినే కాక సకల అమెరికనులనూ ఉత్తేజ పరిచింది, యాభయ్యేళ్ళ తరువాత ఈనాటికీ ఆత్మ గౌరవానికీ, హక్కుల పరిరక్షణకూ, సౌహార్ద్రతకూ ప్రతీకగా నిలిచింది.

1968లో మెంఫిస్ నగరంలో ఒక రేలీలో పాల్గొనేందుకు తయారవుతుండగా ఒక హంతకుడి తుపాకి కాల్పుల్లో, ముప్ఫై తొమ్మిదేళ్ళ వయసులో కింగ్ మరణించారు. ఆయన అకాల మరణానికి సంబంధించిన వివరాలు ఇప్పటికీ మసక తెరల్లో కప్పబడి ఉన్నాయి. ఆయన చాలా కాలం కమ్యూనిస్టులతో కుమ్మక్కై ప్రభుత్వాన్ని సాయుధ పోరాటంతో కూలద్రొయ్యాలని కుట్ర చేసినట్టు ఆరోపణలున్నాయి. వియత్నాం యుద్ధాన్ని నిర్ద్వంద్వంగా వ్యతిరేకించారు. కింగ్ వ్యక్తిత్వం మీద కూడా తరువాతి కాలంలో చాలా ఆరోపణలు వచ్చాయి.

తన అంతిమ యాత్రలో తన తోటివారు తనని ఎలా గుర్తుంచుకావాలని కోరుకుంటున్నారో అయనే రాసుకున్నారొక వ్యాసంలో - "నేనెక్కడ పుట్టాను, ఏయే ఎవార్డులు గెలిచాను అని చెప్పుకోనక్కర్లేదు. నేనంత గొప్పవాణ్ణి, ఇంత గొప్పవాణ్ణి అని పొగడక్కర్లేదు. నేను నా సాటివారి కోసం పాటుబడ్డానని గుర్తుచేసుకుంటే చాలు. నేను నీతికి నిలబడ్డాననీ, న్యాయం కోసం శాంతియుతంగా పోరాడాననీ గుర్తు చేసుకుంటే చాలు."

ఏదేమైనా ఇరవయ్యవ శతాబ్దపు అమెరికను సామాజిక రాజకీయ చైతన్యం మీద బలమైన ముద్ర వేసిన దార్శనికుడుగా ఉద్యమకారుడుగా కింగ్ చరిత్రలో నిలిచిపోయారు.

ఈనాడు అమెరికను సమాజ స్వరూపం 1960లతో పోలిస్తే చాలా మారింది. నల్లజాతి వారికంటే హిస్పానిక్ జాతివారి సంఖ్య గణనీయంగా పెరుగుతోంది. భారతీయూలతో కలిపి అనేక ఆసియా దేశాలనించి వచ్చిన వలసదారుల సంఖ్య కూడా పెరుగుతోంది. సంఘంలో వివక్ష తొలిగిపోలేదు. ఒక నల్లజాతి వజ్రం అధ్యక్ష పీఠాన్ని అధిరోహించినా, ఇప్పటికీ నల్లజాతి యువకులు అత్యధిక నిష్పత్తిలో అమెరికను జెయిళ్ళలో మగ్గుతున్నారు. గద్దర్ పాట ఒక దాంట్లో చెప్పినట్టు పేదలున్న పల్లెల్లో బాధలెన్నొ ఉన్నాయి. కింగ్ స్వప్నించిన సొహార్ద్ర వాతావరణం, జాతి భేదం లేకుండా ప్రతి పౌరుడూ ఇది నా అమెరికా అని సగర్వంగా చెప్పుకోగల పరిస్థితి ఇంకా చేతికందలేదు.

ఈ రోజు ఆ మహనీయుణ్ణి తలుచుకోవడం ఆ రోజు ఎప్పటికైనా వస్తుందనే ఆశని తిరిగి ప్రజ్వలింపచేసుకోడానికే.

పాలపిట్ట మాసపత్రిక ఫిబ్రవరి 2010 సంచికలో ప్రచురితం

హాయనే ఓ పిలుపు

2012-01-12T06:16:00.000-05:00

ఎప్పుడు వాడ్డం మొదలెట్టానో గుర్తు లేదు. బహుశా కాలేజిలో చేరినాక అనుకుంటా.
చూస్తుంటే, ఇదే ఏకైక సంబోధనాప్రథమా విభక్తి అయి కూర్చున్నది, మరో పిలుపే సృష్టిలో లేనట్టు. నాకొక్కడికే కాదు, చుట్టూ ఉన్న ప్రపంచమంతటానూ.

మొన్న కొత్త ఆంగ్ల సంవత్సరాదిని శ్రుతీ సందర్భమూ లేని పండుగ అనుకుంటూ ఒక బ్లాగు మిత్రుడితో ముచ్చటిస్తుండగా ఆయన చెప్పిన మీదట ఈ హాయ్ సంగతేవిటో కనుక్కోవాలనిపించింది. చూడగా ఇది పంతొమ్మిదో శతాబ్దం చివర్లో వాడుకలోకి వచ్చినట్టుగా కనిపిస్తోంది, ముఖ్యంగా అమెరికాలో. అమెరికను వేష భాషా సంస్కృతులు ప్రపంచపు నలుమూలలకీ వ్యాపించడంతో బాటుగానే ఈ సంబోధన కూడా వ్యాపించింది. అంతకు మునుపు ఇంగ్లీషు మాట్లాడే దేశాల్లో ప్రజలు యథాలాపంగా సంబోధించడానికి హలో అనే వారుట. టెలీఫోను వచ్చాక, ఫోను ఎత్తినప్పుడు అవతలి వ్యక్తి ఎవరో తెలీదు గనక, తటస్థంగా సంబోధించడానికి హలో అనడం మొదలు పెట్టారు. ఈ అనుబంధం ఎంత బలంగా అల్లుకు పోయిందంటే ఫోనంటే హలో, హలో అంటే ఫోను అనుకునేంతగా స్థిరపడిపోయింది. నేను చిన్నప్పుడు ఇంగ్లీషు కథలు చదువటం మొదలు పెట్టిన కొత్తల్లో రెండు పాత్రలు ఒకర్నొకరు హలో అని పలకరించుకుంటే, ఇదేంటబ్బా బొత్తిగా అనాగరికంగా ఉన్నారు వీళ్ళు, ఫోను లేకుండా హలో అంటున్నారు అనుకునే వాణ్ణి.

అసలు హలో అనే సంబోధన తటస్థ సంబోధనగా ఎప్పుడు ఆంగ్లభాషలో స్థిరపడిందో చెప్పటం కష్టం. దీని మూలం "ఎవరక్కడ? అలాగే నిలబడు!" అనే హెచ్చరికగా వాడుతున్న పాత భాషల మాటల నించి వచ్చిందని ఒక డిక్షనరీలో రాశారు. మొదణ్ణించీ కూడా అమెరికనులకి తమ ఇంగ్లీషు బ్రిటీషు వాళ్ళ ఇంగ్లీషుకంటే భిన్నంగా ఉండాలనే కోరిక ఒకటీనూ, పైగా వీలు కలిగిన చోటనల్లా మాటలని కుదించి పలికే బద్ధకం ఇంకోటీ - వెరసి, హలోని కాస్తా హాయిగా కుదించి పడేశారు.

తమాషా ఏవిటంటే ఆంగ్లం మాట్లాడని అనేక పాశ్చాత్య దేశాలలో హాయ్ అని సంబోధించరు. అంతేగాక అలా సంబోధించడం అనాగరికంగా భావిస్తారుట. ఫ్రాన్సులో బోన్ జోర్ అనీ, ఇటలీలో బోన్ జోర్నో అనీ (శుభ దినం), స్పానిష్ లేక పోర్చుగీసు మాట్లాడే దేశాల్లో ఓలా అనీ (హలోకి ప్రతిరూపం) అంటారు. ఇజ్రయెల్లో షాలోం అనీ ఇస్లామిక్ దేశాల్లో సలాం (రెంటికీ శాంతి అనే అర్ధం) అనీ అంటారు. మరో దిక్కు లేనట్టు అమెరికను సంస్కృతిని విచక్షణా రహితంగా దిగుమతి చేసుకోవడమే గాక స్వయానా అమెరికా మానసపుత్రులమని ఫీలయిపోతూ మనం మాత్రం హాయి హాయి పిలుపుల్లో తేలి సోలి పోతుంటాం!

మీకు గుర్తొచ్చిన తెలుగు సంబోధనలు చెప్పండి!

టీవీ 99 స్పెషల్ కవరేజీ

2012-01-08T08:45:00.003-05:00

ఏంకర్: టీవీ 99 ప్రేక్షకులకి ఈ జిగ్రీనాథ్ నమస్కారం. ఈ బ్రేకింగ్ న్యూస్ ప్రత్యేక కవరేజికి స్వాగతం, సుస్వాగతం. ఇప్పుడే అందిన వార్త. బెజవాడ మొగల్రాజపురం కొండ దగ్గర జరిగిన ఒక ఘోర ప్రమాదం. జాక్ అనే అబ్బాయి, జిల్ల్ అనే అమ్మాయి ఈ ప్రమాదంలో చిక్కుకున్నారని ఇప్పటికే అందిన సమాచారాన్ని బట్టి తెలుస్తోంది. మా రిపోర్టర్ సత్యూష ప్రమాదం జరిగిన చోటికి చేరుకున్నారు. ఈ ప్రమాదం విశేషాలేమిటో సత్యూష నించి లైవ్ లో తెలుసుకుందాం. (చెవి దగ్గర ఇయర్ ఫోన్ నొక్కి పట్టుకుని) హలో సత్యూష, సత్యూష - ఉన్నారా?

ప్రేక్షక మహాశాయులారా? ఇటువంటి దుర్ఘటన జరిగితే టీవీ 99 ఎన్నో వ్యయప్రయాసలకి ఓర్చి, సంఘటన చూసిన వారిని, చూడని వారిని కూడ ప్రత్యక్ష సాక్షులుగా మీకోసం ప్రత్యేకంగా అందిస్తున్న ప్రత్యక్ష కథనం. హలో సత్యూష?

సత్యూష: హలో జిగ్రీ.ఇప్పుడే వెంకాయమ్మ గారుబయటికి వచ్చారు. ఈదుర్ఘటన గురించి ఆవిడకిఏం తెలుసో కనుక్కుందాం.

ఏంకర్: ఓకే సత్యూషా.

(వెంకాయమ్మ గారు పెద్దపట్టుచీర కట్టుకుని నగలుపెట్టుకుని మొహంనిండా పవుడర్రాసుకుని వస్తుంది. అనవసరంగా సిగ్గుపడిపోతూ మెలికలు తిరిగిపోతూ ఉంటుంది).

సత్యూష: నమస్కారం వెంకాయమ్మ గారూ.మా టీవీ 99 ప్రేక్షకులు మీరుచెప్పబోయే కథనం కోసంఆత్రుతగా ఎదురు చూస్తున్నారు. చెప్పండి.

వెంకాయమ్మ: ఓలమ్మో, నేనునిజంగా టీవీలో కనిపిచ్చేతనానండీ?

సత్యూష: అవును. కనిపిస్తున్నారు. ఇదిప్రత్యక్ష ప్రసారం.

వెంకాయమ్మ: అట్టైతే ఒక్కనిమిషం అట్టనే ఉండండేం. ఎట్టకనిపిస్తనానో టీవీలో చూసుకోని వచ్చేత్తా.

సత్యూష (నెత్తి కొట్టుకుని): మీరుఇక్కణ్ణించి వెళ్ళిపోతే టీవీలోకనపడ్రు. ఇదిగో ఈకేమెరా ముందు నించున్నంతసేపే కనిపిస్తారు.

వెంకాయమ్మ: అట్టాగాండీ. (చీరబొడ్డులోంచి సెల్ ఫోన్తీసి, నెంబర్ డయల్చేసి) ఒసే లచ్చమ్మత్తోవ్, నేన్టీవీలో వస్తనానే. టీవీ99 అంట, యెమ్మటే పెట్టిచూడండే.
(ఇంకో నెంబర్ డయల్చేస్తుంది - సత్యూష కోపంగాఆమె ఫోన్ లాక్కుని)

సత్యూష: వెంకాయమ్మ గారూ,అది కాదు. ఈజాక్ ఇంకా జిల్దుర్ఘటన. దాన్ని గురించి చెప్పండి.

వెంకాయమ్మ: (అయోమయంగా చూస్తూ)దుర్గటనా? దుర్గటనేందీ? (తనబట్టలూ జుట్టు సరిచేసుకుంటూ, కేమెరా అబ్బాయితో) ఓకెమెరా బాబూ, నేనుబాగా కనపడతనానా?

సత్యూష: (వెంకాయమ్మ బుజాలుపట్టి తన వేపుకితిప్పుకుని) జాక్ అనేపిల్లాడూ జిల్ అనేపిల్లదీ ఈ కొండఎక్కుతూ ఎక్కుతూ .. మీపనిమనిషి చూసిందంట కదా.

వెంకాయమ్మ (గుర్తొచ్చినట్టు) ఓఅదా. మా పనిమనిషి కాదండి.మా తోటికోడ్లు గారిపనిమనిషికి మరిదండి. మరిదంటే మొగుడితమ్ముడు కాదండి. ఆయమ్మాయి చెల్లిలి పెనివిటండి. (రహస్యంగా) ఏండీ,మీ టీవీలో వంటలకార్యక్రమం ఉంటదా? నేనుఉలవచారు మా బెమ్మాండంగా కాత్తానండి.

సత్యూష: వంటల్లేవ్ గింటల్లేవ్, మంటలుమంటలు. కాదు కాదు,జాక్ ఇంకా జిల్,పనిమనిషి మరిది. ఇంతకీమీకు ఏం తెలుసుఈ దుర్ఘటన గురించి?

వెంకాయమ్మ: మరి పొద్దుటేలే మాతోటికోడ్లు గారు ఫోన్చేసింది గదండీ. అన్నట్టు నాఫోనిచ్చెయ్యండే- మొన్న పండక్కి మాఆయన కొనిచ్చాడు (తనఫోన్ తీసుకుంటుంది). ఆఅదే ఫోన్ చేసి,యెంకా ఇదిన్నావటే అనిచెప్పి చెప్పారండి. (ఇంతలోవెంకాయమ్మ ఫోన్ మోగుతుంది ఫోన్తీసి) హలో ఎవలూ?ఆ సరోజక్కా, బాన్నావా? టీవీ99 చూడక్కా, నేను టీవీలోకనిపిత్తన్నా. ఏంటి టీవీచూసే ఫోన్ చేశావా?తేంకూ తేంకూ అక్కా.ఇంకేంటి పెదబావగారు కులాసానా? నిన్నపండక్కి ఏమేం వంటల్చేసావక్కా? మేమా .. ఏదోమామూలియే, అవునుగానక్కా, ..

సత్యూష (కేమెరా మేన్నిపక్కకి లాక్కు పోయికేమెరాలోకి చూస్తూ) అరేయ్జిగ్రీగా, నాకు అర్జంటుగా కడుపులో కాఫీపడకపోతే - జాక్ జిల్దుర్ఘటన కాదు, ఇంకాతీవ్రమైన దుర్ఘటనలు చాలాజరిగి పోతయ్. నేనుపోతన్నా. నువ్వు స్టూడియోలో ఏంఏడుపు ఏడుస్తావో ఏడుచుకో.

(సత్యూష, కేమెరా మెన్,వెంకాయమ్మ నిష్క్రమిస్తారు).

(స్టూడియోలో ఏంకర్)
ఏంకర్: చూస్తున్నారు కదాప్రేక్షక మహాశయులారా? ఈదుర్ఘటన వెనుక విషయాలు తెలుసుకోవడం అంతసులభమైన విషయం కాదు.ఐనా మా రిపోర్టర్లు అష్టకష్టాలఓర్చి దీనివెనక బాగోతమంతా బయటకితీసి మీముందు పెట్టేదాకా పట్టువిడవరు. మేం ఏమేంబయటికి లాగుతామో తెలుసుకోవడానికి చూస్తూనే ఉండండిటీవీ 99!

***

Jack fell down and broke his crown

Jill came tumbling after.

This is just a sample. The full sketch is available. If you want to perform this, please email me.

kottapali at gmail dot com

This was adapted from an English version prepared and performed by folks at IISc.

http://www.youtube.com/watch?v=T6x4t_QU7Yo

శ్రుత పాండిత్యం

2012-01-05T08:30:00.000-05:00

ధనుర్మాసం కదా, నా చిన్నప్పటి ఆంజనేయస్వామి గుడి బాగా గుర్తొస్తున్నది. హబ్బ తెల్లారగట్ల నాలుగ్గంటల నించే గ్రామఫోను హడావుడి.

మా అమ్మా వాళ్ళ ఇల్లు మాచవరం ఆంజనేయస్వామి గుడికి కూతవేటు దూరంలో ఉండేది. చిన్న చిన్న గుడుల వాళ్ళు పండగలకీ పబ్బాలకీ ఉత్సవాలకీ మాత్రం గ్రామఫోను - లౌడుస్పీకరు సెట్టు అద్దెకి తెచ్చి పాటలు వేస్తుండేవాళ్ళు కానీ ఆంజనేయస్వామి ఆ చుట్టుపట్ల మంచి ఆదాయం ఉన్న దేముడు. అంచేత అప్పటికే సొంతానికి గ్రామఫోను - లౌడుస్పీకరు సెట్టు ఉండేది. ఆకాశవాణి గొంతు విప్పడానికి ఖరాగా ఒక గంట ముందే సుబ్బలక్ష్మి పాడిన శ్రీవేంకటేశ్వర సుప్రభాతంతో ప్రసారం మొదలయ్యేది. వాళ్ళ దగ్గర ఒక అరడజను కంటే రికార్డులు లేవనుకుంటా, అవే మార్చి మార్చి ఉదయం ఒక రెండు మూడు గంటలసేపూ సాయంత్రం ఓ రెండు గంటల సేపూ వేస్తుండేవాళ్ళు.

వాటిల్లో బ్రహ్మశ్రీ మల్లాది చన్ద్రశేఖర శాస్త్రిగారు చెప్పిన సుందరకాండ పురాణ ప్రవచనం నాకు చాలా నచ్చేది. కొద్దిగా బొంగురుగా ఉండే విలక్షణమైన ఆయన గంతు, శ్లోకం చదివే తీరు, వచనంలో విడమరిచి చెప్పేటప్పుడు ఒక తాతయ్య తన మనవలకి కథ చెబుతున్నట్టు చనువుగా కలుపుగోలుగా ఉండే మాట తీరు - అన్నిటినీ మించి హనుమంతుడంటే ఉన్న ఇష్టం, ఆయన కథ వినడం పట్ల ఆసక్తి - ఇవన్నీ కలిసి నన్ను ముగ్ధుణ్ణి చేసేశాయి.
ఒక రోజున .. నాకప్పుడు ఏడెనిమిదేళ్ళు ఉంటాయి. ఎవరో ఒక పెద్దాయన వచ్చి వరండాలో మా అప్పతో (నాన్నగారితో) మాట్లాడుతూ ఉండగా నేను ఏదో గొణుక్కుంటూ అటుగా వెళ్తున్నా. మా అప్ప నన్ను పిలిచి, ఏవిట్రా అదీ, గట్టిగా చెప్పూ అన్నారు. ఆ వయసులో జంకూ గొంకూ ఏముండవుగా - మొదలెట్టేశా - తతః అని మొదలు పెట్టారు సుందరకాండ. సుందరమైన కాండ గనక దీనికి సుందరకాండ అని పేరు .. ఇలా మొదలు పెట్టేసి చన్ద్రశేఖరశాస్త్రిగారి ప్రవచనాన్ని సుమారొక ఐదారు నిమిషాల పాటు వప్పజెప్పాను. మా అప్పా, ఆ వచ్చిన పెద్దాయనా దిగ్భ్రాంతులయ్యారు. నేనూ నెవ్వెరపోయాను - అప్పటిదాకా స్పష్టంగా గ్రహించలేదు అంతగా ఆ ప్రవచనం నా మనసులో ఇంకిపోయిందని. అదేమి పని గట్టుకుని నేర్చుకున్నది, రాసుకుని చదివినది అసలే కాదు.

తరవాత్తరవాత బడిప్రభావంలో పడిపోయి పుస్తకంలోనో కాగితమ్మీదనో చదివితేనే చదువు అనే భావన బలపడిపోయింది. ఈ విషయంలో బడిచదువు నాకు (బహుశ మనలో చాలా మందికి) చాలా అన్యాయం చేసిందనే అనుకుంటున్నాను. ఏనార్బర్లో ఉండే రోజుల్లో కొన్నాళ్ళు ESL పంతులుగా వాలంటీర్ చేశా. ముందు ఒక వారం రోజులు శిక్షణ ఇచ్చారు. అందులో చెప్పారు - నేర్చుకునే పద్ధతులు ముఖ్యంగా మూడు రకాలుగా ఉంటాయిట. చూపు (చదవటం), వినికిడి, స్పర్శ (చెయ్యడం). బడి బోధనా పద్ధతులు చూపు పద్ధతుల మీదనే దృష్టి కేంద్రీకరించి మిగతా పద్ధతుల్ని పూర్తిగా నిర్లక్ష్యం చేసేశాయి.

ఎప్పుడన్నా మీరు ఖాళీగా కూర్చున్నప్పుడో, వొంటరిగా డ్రైవు చేసుకుంటూ వెళ్తున్నప్పుడో ఎక్కణ్ణించో మనసులోతుల్లోనుంచి, జ్ఞాపకాల పొరల్లోనించి ఏవేవో గొంతులు, మాటలు, పాటలు అలవోకగా కదుల్తూ ఉంటాయి. విని చూడండి!

The Girl With the Dragon Tattoo

2011-12-27T21:22:00.002-05:00

Saw Mr. Fincher’s film this afternoon.

I enjoyed it because I read the novel, that too recently. I am not sure at all if someone who did not read the novel could have followed the movie, much less, enjoy it. I got the feeling that the script and the director were paying more attention to staying close to the book (there were very few deviations/liberties taken, even with peripheral points) than presenting a tight well made suspense thriller film. Again, it didn’t bother me much because I read the novel recently.

Since I read the novel, I didn’t have to spend any mental energy about the suspense in the story. For the first few minutes of the film, my mind was occupied by the inevitable conceit, checking how closely the film was following the book. Once it was clear that there’s not going to be much deviation from the novel, I was able to devote my full attention to enjoying all the ingredients of the film.

The first honor goes to actors. Rooney Mara was simply amazing. As soon as I publish this post, I am going to look up on IMDB all the films she had acted in so far, and start watching them soon. She is good. Christopher Plummer delivered a nuanced portrayal of the aged patriarch with finesse. Couldn’t expect anything less – experience shows! Swedish actor Stellan Skarsgard also gave a very nuanced portrayal. I especially liked his mood changes in the climax scene.I also liked Yorick van Wageningen’s portrayal of the boorish, lascivious lawyer, Bjurman. Beauties Robin Wright, Joely Richardson and Geraldine James had very little to do. But the real revelation in the acting department was Mr. Daniel “James Bond” Craig himself. I went to the movie fully expecting to be totally underwhelmed by this candy for the female eye. While I can’t say that Craig’s performance blew me away, I should admit that I was sufficiently impressed. Craig’s Mikael was every bit middle aged, bumbling/bungling, smartly intelligent (almost professorial), and utterly sweet guy I had imagined while reading the novel. Good going, Mr. Craig.

The next best thing about this movie is the music – the background score. My philosophy regarding background score is that it should never intrude. I probably would have noticed the score in this film even if I had not heard the radio interview with the composer, Trent Reznor a few days ago; it did intrude, and jarred on my senses. However, once I’d grit my teeth and let that first wave wash over me (you can say I was baptized the Reznor way), I began to see it as an organic ingredient of the film. It was brilliant. It hits all the right discordant notes. Bravo!

The final thing I want to compliment in this film is the set design. I liked the old-time disorderly coziness of Mikael’s cottage, but I absolutely loved the spartan gleaming ultra-modern decor (all glass exterior!) of Martin’s house – absolutely brilliant. If I were the president of a Swedish conglomerate, that’s exactly how my house would be

The rest of the movie is rather pedestrian. Didn’t really see the kind of Fincher brilliance that was on show in The Social Network or other previous works.

వయోమింగులో ఎల్కుల దర్శనం

2011-12-24T21:54:00.001-05:00

వయోమింగ్ రాష్ట్రపు ఆగ్నేయ మూలలో రెందు పెద్ద జాతీయ పార్కులున్నాయి. అందులో చిన్నది టీటాన్ పార్కు. రాకీ పర్వత శ్రేణిలోని ఒక భాగం ఇక్కడ ఉన్నది. పర్వత శిఖరాలు అన్ని కాలాల్లోనూ తలపై మంచుటోపీతో అలరారుతుంటాయి. ఇక చలికాలంలో మంచు కురవడం మొదలైనాక ఆ సొగసు వేరే చెప్పాలా?

దక్షిణాన్నించి జాతీయ రహదారి 189 పట్టుకుని ఉత్తరానికి డ్రైవ్ చేస్తూ వెళ్తుంటే దారిలో చిన్న చిన్న ఊళ్ళు. ప్రతీ ఊరి మొదట్లోనూ ఒక చిన్న సూచిక - ఊరి పేరు: బాండ్యురాంట్, జనాభా: 72, సముద్రతలానికి ఎత్తు: 7238 అడుగులు. దారిలో మేము చూసిన అతి పెద్ద జనాభా 220 :) గమ్యం కన్నా ప్రయాణమే ముఖ్యం అని వొప్పుకోవటానికి ఈ ప్రయాణం ఒక ప్రబల కారణం. డ్రైవు చేస్తున్నంత సేపూ విండ్ షీల్డులోంచి ప్రకృతి దృశ్యాలు అదేదో జానపద కథలో దుష్ట అప్సరసల్లాగా హొయలు వొలకబోస్తూ మన దృష్టిని రోడ్డు మీదినించి మరల్చెయ్యడానికి శాయశక్తులా ప్రయత్నిస్తూనే ఉంటాయి. కొండలోయల్లో ప్రయాణిస్తున్నప్పుడు గలగలలాడే సెలయేరు మనతోటే పదిమైళ్ళ పాటు పరిగెట్టుకొస్తుంది, విడిచిపెట్టలేని చిన్ననాటి స్నేహితుళ్ళా. దారిలో చాలా చోట్ల - ఇక్కడ జింకలు వస్తాయి, ఇక్కడ ఇతర వన్యమృగాలు రోడ్డు దాటతాయి - లాంటి సూచికలు కనిపించాయిగానీ ఆ చుట్టూపక్కల ఏవిధమైన ప్రాణులూ కనబళ్ళేదు.

జాక్సన్ అనే ఊరు టీటాన్ పార్కుకి అంచున పర్వతశ్రేణి పాదతలంలో లోయలో స్థిరపడింది. ఎటు చూసినా కొన్ని వందల అడుగుల ఎత్తున, మంచుతో నిండిన కొండ శిఖరాలు. దూరంగా ఇంకా గంభీరంగా కనబడే మంచు పర్వత శ్రేణి. ఊరి మధ్యలో కారు పార్కుచేసి, ఒక కాఫీ కొనుక్కుని తాగుతూ పర్యాటక కేంద్రానికి వెళ్ళాం. అది జాతీయ పార్కుల సంస్థ వారు నడుపుతున్నది. టీటాన్ పార్కులో ప్రధానంగా కనబడే అనేక జంతువుల పక్షుల బొమ్మలు నమూనాలు ఉన్నాయి. చాలా సమాచారం కూడా ఉంది. ఐతే మమ్మల్ని ఆకర్షించినది ఎల్క్ జింకల్ని చూడ్డానికి స్లేయ్ ప్రయాణం. వెంటనే టిక్కెట్లు కొనుక్కున్నాం. అక్కడ బాగా చలిగా ఉంటుంది జాగ్రత్త అని వాళ్ళు హెచ్చరించడం మంచిదైంది. కారులోనించి చలినివారణ కవచాలన్నీ తీసి ధరించి తయారయ్యాము.

సమాచార కేంద్రం నించి బస్సులో అక్కడికి సుమారు ఒక మైలు దూరంలో ఉన్న చోటీకి తీసుకు వెళ్ళారు. అక్కడ రెండేసి గుర్రాలు పూంచిన స్లేయ్ బళ్ళు ఉన్నాయి. బండి మన ట్రాక్టర్ల వెనకాల ఉండే ట్రెయిలర్ బండిలా ఉంది. లోపల, రెండు గోడల్ని ఆనుకునీ బెంచీలు ఉన్నాయి. ఒక్కో బండిలోనూ సుమారు ఇరవైమంది పడతారు. మా బండి నిండగానే మా సారధి రయన్ గుర్రాల్ని అదిలించాడు. ఆ గుర్రాలు కవలల్లా ఉన్నాయి. ఎత్తుగా బలిష్ఠంగా, ఒక్కోటీ ఒక్కో చిన్న ఏనుగంత ఉంది. అంత పెద్ద గుర్రాల్ని నేనెప్పుడూ చూళ్ళేదు. ఇరవైమంది మనుషులు ఎక్కిన ఆ స్లేయ్ బండిని సునాయాసంగా లాక్కుపోయాయి.

ఈ ఎడ్వెంచరుకి సరిగ్గా తగినట్టుగా ఉంది వాతావరణం. ఉష్ణోగ్రత సుమారు పది డిగ్రీల ఫారెణీట్. కళ్ళు బైర్లు కమ్మేటంత ప్రకాశంతో వెలుగుతూ భానుడు. గాలి దేవుడు స్థిమితంగా ఉన్నాడు. ఐనా ఊరు దాటి ఆ బయలులోకి పోయేటప్పటికి విపరీతమైన చలి. ముక్కులో తేమకూడా గడ్డకట్టేటంత చలి. బయలులో నేలమీద సుమారు నాలుగైదు అంగుళాల మంచు. మేం బండి ఎక్కిన చోటి నించీ మరీ దూరం వెళ్ళాల్సిన అవసరం లేకపోయింది. సుమారు ఇరవై ముప్పై ఎల్క్ జింకలు కొంతమేర ఎడమెడంగా పరుచుకుని కాళ్ళ మీద పడుకుని ఉన్నాయి. ఇవన్నీ మగ జింకలు. వాటికి ఇంకో వంద గజాల అవతల ఆడ జింకలు, పిల్లల మంద కొంచెం గుమిగూడి ఉన్నది. ఈ లోయ, సుమారు మూడు వేల ఎకరాల స్థలం ఎల్క్ జింకల అభయారణ్యం. ఇవి వేసవిలో ఇంకా బాగా ఉత్తరాదిన ఉంటాయి. చలికాలం బలపడే కొద్దీ దక్షిణానికి వలస వస్తుంటాయి తిండి వెతుక్కుంటూ. ఈ లోయలో ఇక్కడి చుట్టుపక్కల అన్ని ప్రదేశాలకంటే తక్కువ మంచి పడుతుందిట. కొన్ని వేల ఏళ్ళుగా ఈ జింకలు ఈ లోయలోకి చలికాలంలో వలసవస్తున్నాయి. జాతీయ పార్కు సంస్థ ఏర్పడిన నేపథ్యంలో ఈ లోయలోనే ఈ అభయారణ్యాన్ని ఏర్పాటు చేశారు.

మా సారధి రయన్ ఈ జింకల్ని గురించీ, ఈ ప్రాంతపు పర్యావరణ వలయాన్ని గురించీ, ఇక్కడి వన్యప్రాణుల సమతుల్యతని సంరక్షించడానికి వాళ్ళు ఏమేం పనులు చేస్తున్నారో చాలా వివరాలు చెప్పాడు. మగ జింకల మందకి దగ్గరగా స్లేయ్ బండిని నిలిపి ఉంచాడు. పార్కు నియమాల ప్రకారం ఎవరూ బండి దిగడానికి లేదు. అవి వన్యమృగాలే అయినా కొంతవరకూ ఈ స్లెయ్ బళ్ళు చూడ్డానికి అలవాటు పడినట్టున్నాయి బెదిరి పారిపోలేదు. వాటి మానానికి అవి అలా మంచులోనే ముడుచుకుని కూర్చున్నాయి ఆ సూర్యకాంతిలో తపస్సు చేస్తున్న ఋషుల్లాగా. మధ్య మధ్యలో వాటిల్లో ఒకటి లేచి, అటూ ఇటూ పచార్లు చేసి ముందు కాళ్ళతో మంచుని తవ్వి ఆ మంచు అడుగున్న ఉన్న లేత గడ్డిని కొరికి తింటున్నది. మంచుని దాటి పైకి ఉన్న గడ్డి అంతా ఎండిపోయి ఉన్నది. వీటికి ఆ ఎండుగడ్డి పనికిరాదట. ఎంత చలికాలమైనా, ఎంత మంచు పడినా అవి నేల దొరికే దాకా ఆ మంచుని తవ్వి లేత గడ్డినే తింటాయి. ఆ మందకి దగ్గర్లో సుమారు ఒక ఇరవై నిమిషాలు నిలిపి ఉంచాడు బండిని. చాలా ఫొటోలు తీశాను, చలికి వేళ్ళు కొంకర్లు పోతున్నా. గబగబా ఓ నాలుగు ఫొటోలు తియ్యడం, గ్లవ్వులు తొడుక్కుని మళ్ళీ వేళ్ళు వెచ్చబరుచుకోవడం. అక్కణ్ణించి కదిలి ఆ మంద చుట్టూ ఒక ప్రదక్షిణం చేసి తిరిగి వచ్చాం. దారి పొడుగునా రయన్ ఏవో కబుర్లు చెబుతూనే ఉన్నాడు. స్లేయ్ దిగి, స్లేయ్ తోనూ, గుర్రాలతోనూ ఫొటోలు తీసుకున్నాం. ఇదొక మరపురాని అనుభవం.

మధ్యాన్న భోజనమయ్యాక ఊరు చూడ్డానికి బయల్దేరాం. ఇంతకు మునుపు పడిన మంచు గట్టి పడిపోయి వీధిలో చాలా జాగ్రత్తగా నడవాల్సిన పరిస్థితి. ఊరి మధ్యలో ఒక చిన్న పార్కు. పార్కుకి నాలుగు ప్రవేశ మార్గాల్లోనూ ఒక్కొక్క ఆర్చి. ఆ ఆర్చి దేనితో కట్టారో తెలుసునా - రాలి పడిన ఎల్క్ జింకల కొమ్ములతో! ఊరు చిన్నదే గానీ ఎన్నెన్నో రకరకాల షాపులు. మామూలుగా సావనీర్లు జ్ఞాపికలు అమ్మేవి కొన్ని అయితే, అద్భుతమైన కళాఖండాలు ప్రదర్శించి అమ్మే గేలరీలు చాలా ఉన్నాయి. ఒక గేలరీలో పోతపోసిన కంచు బొమ్మలు - కదం తొక్కుతున్న గుర్రం మీద విధినిర్వహణకి బయల్దేరిన షెరిఫ్ బొమ్మ - ఎంత అద్భుతంగా ఉన్నదో. అలా ఒక డజను షాపులు గేలరీలు చూసేప్పటికి నాలుగయింది. కొండల మధ్య ప్రదేశం కదా, సూర్యుడస్తమించాడు. చలి చిక్కబడింది. కారెక్కి తిరుగు ముఖం పట్టాము.

ఆ కొండదారిని తిరిగొస్తుంటే - పొద్దున్న వచ్చిన దారే కదా, కానీ వ్యతిరేక దిశలో వెళ్తూ ఉంటే, అందులోనూ అస్తమిస్తూన్న సూర్యుడితో దోబూచులాడుతూ - సరికొత్త అందాలు. కనబడుతూన్న చిన్న ఊళ్ళు - పొద్దున వచ్చిన దారి ఇదే - అని ధృవపరుస్తున్నా, కళ్ళ ముందు పరుచుకున్న ప్రకృతి దృశ్యాలు మాత్రం పూర్తిగా వేరే దృశ్యాన్ని చూస్తున్న అనుభూతిని కలిగించాయి.

రచయితలకి శలవు ఇవ్వబడదు

2011-11-29T10:54:00.001-05:00

రాయగలిగినవాళ్ళు రాయాలి. రాస్తూనే ఉండాలి.
అందరూ రాయలేరు.
అందుకని రాయగలిగిన వాళ్ళు రాయడం మానకూడదు, రాస్తూనే ఉండాలి.

రాయగలిగిన వాళ్ళల్లోనయినా లోతుల్ని తడిమి చూసే నిశితమైన చూపు అందరికీ ఉండదు. ఆ లోతుల్లోంచి తవ్వి తీసిన విషయాన్ని చెమర్చిన మనసుతో తడిపి ఆరవేసే శక్తి ఇంకా కొద్ది మందికే ఉంటుంది.

రాసింది ఎక్కడ ప్రచురించాలి? రాసింది ఎవరన్నా చదువుతారా, చదివి మెచ్చుతారా? ఇవన్నీ తరవాత.
ముందు రాయండి.
రాస్తూనే ఉండండి.
రాయడం ఆపొద్దు, ప్లీజ్!

The cost of silence and the cost of inaction

2011-11-11T10:25:00.001-05:00

How the mighty fall!

And when the mighty fall, it is not a pretty sight.

Forty seven years of illustrious career and it all boils down to this.
Joe Paterno - an iconic name - not just in college football, but for the entire field of American sports.
Few can dream of such success and still fewer achieve it.

All gone - gone with a bang - for the cost of not speaking up when he should have.

It all comes down to integrity. Personal integrity in particular.
Can you sleep at night with a free conscience - in the knowledge that you have done the right thing?
Can you wake up in the morning and face the reflection in the bathroom mirror as you pick up your toothbrush?

I can't even really congratulate the board of directors of Penn State. I don't think it is witch hunt. I don't even think it is punishment - just or otherwise. It's just something they got to do. There are no winners in this. Only losers. And Joe is not even the biggest one of the losers - just the most famous one.

And there are some lessons here - for families, for Catholic Church, for businesses, for governments - for anyone acting to protect someone as heinous as a child molester.

If you are in a position of power, and you don't raise your arm or voice to protect the weak and the vulnerable from predators, that power vested in you sounds hollow. You are only a shell of power, with no real core inside.

And children are the most vulnerable of all.
Save the children.
Don't be silent against child abuse.

తోట

2011-10-10T08:00:00.000-04:00

పోయినేడు కొంచెం నిర్లక్ష్యంగా చేసిన వ్యవసాయం ఉత్సాహం కలిగించే ఫలసాయం ఇవ్వడంతో ఈ సారి కొంచెం పెద్దయెత్తున, మరికొంచెం శ్రద్ధా శ్రమా పెట్టి చేద్దామని నిశ్చయించాను. ఏదీ జూన్నెల దాకా పరిస్థితి వెచ్చబడనిదే. అక్కడికీ నేలని పోయినేడే చదును చేసి ఉంచాను కాబట్టి వెచ్చబడంగానే నాట్లు వెయ్యడమే. ఈసారి టొమేటోల్ని వెరైటీగా తలకిందుల ప్లాంటర్స్‌లో వేలాడ దీశాను. ఇదెలా వస్తుందో చూద్దామని కుతూహలం కొంతైతే, అసలే ఉన్న నేల కొంచెమే గదా, టొమేటోలొ ఖాళీ చేసిన జాగాలో వేరే మొక్కలు వెయ్యొచ్చుగదాని స్థలపీనాసిత్వం కొంత. నేలలో - వంగ, బెండ, మిరప, యెల్లో స్క్వాష్, జుకీనీ (ఇవన్నీ మొక్కలు కొన్నాను), గోంగూర, దోస, బీర, బటాణీ, చిక్కుడు, చుక్కకూర, తోటకూర (ఇవన్నీ విత్తులు నేరుగా నేలలో నాటినవి).

గోంగూర చాలా నిరాశ పరిచింది. ఎన్నో విత్తనాలు నాతితే అరడజను మొక్కలు కూడా పైకి రాలేదు, బహుశా పాత విత్తనాలు అవడం వలన కావచ్చు. ఐనా అడపాదడపా పప్పుకి సరపడా కాస్తూనే ఉన్నది. వంగ మొక్కలు బాగా యేపుగా ఎదిగాయి, మొదటి తడవ బగా కాశాయి కూడా. ఆ తొలితొందర చల్లబడ్డాక, పూతలు కాపులూ కూడ చల్లబడిపోయాయి - వారానికో రెండు కాయలు కాస్తూ వచ్చాయి. బెండ అసలు మరీ జోకు. ఉన్నవే నాలుగు మొక్కలు - ఒక్కొక్కటీ ఒక్క సారికి ఒక్క కాయతప్ప కాయను అని ఒట్టు పెట్టుకుని మరీ పుట్టినట్టున్నాయి. నాలుగేసి బెండకాయల్ని ఏమి చేసుకోవాలి? యెల్లో స్క్వాషు, జుకినీ, చెరొక మొక్కే అయినా బాగా కాశాయి. వీటి మీద ఎప్పుడైనా మినిమం గేరెంటీ - నీళ్ళు పోస్తే చాలు, కల్పవృక్షంలాగా కాస్తూనే ఉంటాయి.

గోంగూరలాగానే బాగా నిరాశపరిచింది టొమేటో. త్రిశంకుస్వర్గంలాగా తలకిందులుగా వేలాడదిశ్తావా, హన్నా అని బిగదీసుక్కూర్చున్నాయి. మొత్తం సీజన్‌కీ కిలో కూడ రాలేదు! వచ్చే యేడు త్రిశంకు కేన్సిల్.

బటాణీలనీ చిక్కుళ్ళనీ ఇంకా పిందెలు వేస్తున్న సమయంలోనే లేళ్ళు సుబ్బరంగా తినేశాయి. వాటికి చుక్కకూర నచ్చలేదు కామాలు. ఆకుల్ని ముట్టుకోలేదు గాని ఆకుమడి ముందుకి ఉండడంతో తొక్కి తొక్కి పెట్టాయి. తోటకూర సీజనంతా విరివిగా కాస్తూనే ఉన్నది. మిరప మొక్కల్తో ఇంకో జోకు. నేను కొన్నప్పుడు అవన్నీ రకరకాల బెల్ పెప్పర్లు (కేప్సికం) అనుకున్నా. తీరా ఒక్క మొక్క మాత్రం మామూలు గ్రీన్ బెల్ పెప్పర్. మిగతావన్నీ హంగేరియన్ పెప్పర్ అనే ఒకే రకం. అవన్నీ విరివిగా కాశాయి. సీజన్ మొత్తం జుకినీ లాగానే ఇవికూడ విరివిగా కాస్తూనే ఉన్నాయి. ఏం చేసుకోవాలో తెలియక అత్తయ్యగారు వీటితో రకరకాల కాయల కాంబినేషన్‌లో కూరలు కనిపెట్టారు. ఇంక దోసపాదులు. పెరగడం మాత్రం కనులపండువుగా పెరిగాయి చిలవలు పలవలుగా సాగి. కానీ సెప్టెంబరు నెల మధ్య దాకా అసలు ఎక్కడా మొగ్గ కూడా కనబళ్ళేదు. నెలాఖరుకి కొన్ని కాయలు కాశాయి. ఇంతలో అకస్మాత్తుగా చలి వచ్చేసింది. ఇంకేముంది, అయిపోయింది అనుకున్నా.

అమ్మా అప్పుడే మిమ్మల్ని చలికౌగిళ్ళకి ఒదిలేస్తానా అని భానుడూ కళ్ళెర్రజేశాడు. దాంతో మళ్ళీ గత పదిరోజులుగా పగలు 70 - 80 మధ్యలో ఊగిసలాడుతున్నది ఉష్ణోగ్రత. పాపం మొక్కలు కంఫ్యూజన్‌లో పడ్డాయి. చాలా మొక్కలు చేతులెత్తేశాయి, కానీ దోసపాదులూ, వంగ మొక్కలూ, మిరపమొక్కలూ పూర్తిగా ఆశ వొదులుకో లేకుండా ఉన్నాయి. ఇంకా తలా ఒక కిలో కాయలు ఇస్తాయేమో! చూద్దాం.

ఏదేమైనా మనచేత్తో మనం పండించుకున్న తాజా కూరల రుచే వేరు.

త్రిపురతో ఓ సాయంత్రం

2011-10-07T21:33:00.000-04:00

ఇంచుమించు పదేళ్ళ కిందటి సంగతి.

విశాఖపట్టణంలో ఒక వారంరోజులున్నాను. పెద్దగా పనేమీ లేదు. అందుకని రచయితలనీ, కవులనీ వెతికి వెతికి పట్టుకుని వెళ్ళి కలిసి ముచ్చటించడం ఓ హాబీగా ఉండేది.

ఒక పూట హైదరాబాదులో ఉన్న ఒక రచయిత మిత్రునితో మాట్లాడుతూ విశాఖలో ఉన్నానని చెప్తే (అతనికి నా హాబీ గురించి తెలుసు) త్రిపురగారిని కలిశారా అని అడిగారు. లేదు, ఆయన అక్కడెక్కడో అస్సాం వేపున కదా ఉండేది అన్నాను. లేదు లేదు రిటైరయినాక విశాఖ వచ్చేశారు అనిచెప్పి ఫోన్నెంబరు ఇచ్చారు.

అప్పటికి త్రిపుర రచనలు, ముఖ్యంగా కవిత్వం, కొంత చదివున్నా.కానీ ఏదీ పెద్దగా గుర్తు లేదు. ఆయన శైలి చాలా విలక్షణంగా ఉంటుందని మాత్రం గుర్తు.

కాల్ చేశా. ఆయనే ఎత్తారు. నేను ఫలానా అండీ అని ప్రవర చెప్పుకున్నా. ఐతే ఏంటి అన్నట్టు కళ్ళెగరేశారు, ఫోనులోనే. మిమ్మల్ని కలవాలి అన్నా. ఇవ్వాళ్ళ కుదరదు, ఎవరో బంధువులొస్తున్నారు. కావాలంటే రేపు రా, సాయంత్రం ఆరింటికి, ఒక అరగంట మాట్లాడుకోవచ్చు అన్నారు.

అయ్యబాబోయ్, ఈయన పద్ధతి నిర్మొహమాటమే కాదు, చాలా నిక్కచ్చి అల్లే ఉన్నదే అనుకున్నా. ఐనా, బొక్కిందే దక్కుడని మర్నాడు టంచనుగా సాయంత్రం ఆరింటికి వారి ఫ్లాటు ద్వారం ముందు నిలబడ్డాను. ఆయనే తలుపు తెరిచి లోపలికి ఆహ్వానించారు. సుమారు ఐదడుగుల ఆరంగుళాల ఎత్తు. వయసుతో కాస్త బొజ్జ వచ్చిందిగానీ పల్చటి శరీరం. బట్టతల, నెరిసిన పిల్లిగడ్డం (గోటీ), పదునైన చూపులు. నాకేసి కొంచెం అనుమానంగానే చూస్తూ సోఫాలో కూర్చోమన్నారు. మెల్లగా కబుర్లు మొదలెట్టాం. ఏం మాట్లాడుకున్నామో నాకిప్పుడు స్పష్టంగా గుర్తులేదు - కానీ తెలుగు సాహిత్యాన్ని గురించి, ఆయన రచనల్ని గురించి మాత్రం కాదు. బహుశా నా అమెరికా అనుభవాలని గురించీ ఆయన ఉద్యాగాలు చేసిన వివిధ ప్రదేశాల అనుభవాలని గురించీ కావచ్చు. వారి శ్రీమతి భాగ్యలక్ష్మి గారు కూడా మంచి పండితురాలు. ఈశాన్య రాష్ట్రాల్లో చాలాకాలం ఉండడంతో బెంగాలీ బాగా నేర్చుకున్నారు. కొన్ని బెంగాలీ సమకాలీన కథల్ని తెలుగులోకి అనువదించారావిడ. ఆవిడ కూడా మాతో వచ్చి కూర్చున్నారు. త్రిపురగారికి కారా కిళ్ళి అలవాటు, కారా మాస్టారికి లాగానే. గంటకో కొత్త కిళ్ళీ దవడలో బిగిస్తూ ఉంటారు. కానీ కారా మాస్టారూ ఈయనా మిగతా అన్ని విషయాల్లోనూ ఉత్తర - దక్షిణ ధృవాలు అనుకోవచ్చు.

నాకు త్రిపురగారు ఇచ్చిన సమయం అరగంటే అయితే ఆయన గంటకోసారి కొత్త కిళ్ళీ బిగిస్తారని నాకెలా తెలుసా అని మీకు సందేహం వచ్చింది - నాకు తెలుసు మీరు చాలా సూక్ష్మబుద్ధి కలవారని.
అదే చెప్పవస్తున్నా. మొదట అరగంట చాల్లే అని మొదలయిన సమావేశం అలా హాయి హాయిగా కొనసాగి, ఎనిమిది దాటింతరవాత, ఎలాగా భోజనాల వేళయింది, భోంచేసి వెళ్దువులే అని ఆపేశారు భార్యాభర్తలిద్దరూ. కాదనలేక పోయాను. నేను బయటపడేప్పటికి పది!
ఏం మాట్లాడుకున్నామో గుర్తు లేదు, కానీ ఎప్పటికి మరిచిపోలేని సాయంత్రాల్లో ఒకటి అది.

త్రిపుర కథలు చాలా కాలంగా ప్రింటులో లేవు.
కినిగె ఇప్పుడు అందుబాటులోకి తెచ్చింది ఈ పుస్తకంగా. మీకోసం!

The Submission, a novel by Amy Waldman

2011-10-04T19:30:00.000-04:00

What a beautifully written novel!
Haven't had such satisfying reading experience in some time.

9/11 - Terrorist attacks in the US - The twin towers of World Trade Center collapsed - thousands of people perished.
Two years later, a memorial has been commissioned - designs were invited from independent architects through anonymous competition.
A jury of artists, art historians and critics is convened under the chairmanship of a retired banker.
There is only one person unconnected with art on the jury - her husband died in the tower collapse - as such, she is the voice and conscience of the "Families" - She is the incredibly beautiful Claire Burwell.
And she picked the Garden as the winner among the designs. She used her charm and wit to rally all the jury members to see it through her eyes, and almost gets a unanimous verdict on it.

And then they find out - the design was submitted by a young architect by name Mohammad Khan. Interestingly enough, he is the son of middle class, professional liberal Indian muslim parents who had migrated to the USA.

From the point of this revelation, Ms. Waldman takes us on a nuanced richly textured exploration of multiple viewpoints, cultures and psyches for the next 250 odd pages. Along the way, she poses some interesting questions about values - cultural and religious; about democracy, what it represents; about rights and freedoms and duties and responsibilities; and finally about self - what do I see myself as? What do I see when I look in the mirror? Am I comfortable with what this person really is? Race, ethnicity, religion, nationality, gender, class - every facet of a person's identity is put under a microscope for the reader to view it with utmost clarity.

That is not to say the novel delves only Jungian archetypes and psyche-babble. Ms. Waldman is as skillful in letting her characters develop without interference as she is in that neat turn of phrase and elegant use of the English language.

Three thumbs up!

తెలుగు పాఠం - నుడికారం

2011-10-03T20:00:00.000-04:00

ఈ వారం కొత్తగా నేను చెప్పే పాఠం లేదుగానీ, రానారె అని పిలువబడే యర్రపురెడ్డి రామనాథ రెడ్డి తెలుగు నుడికారాన్ని గురించి చాన్నాళ్ళ కిందట రెండు చక్కటి వ్యాసాలు రాశారు పొద్దు జాలపత్రికలో. కొత్త పాఠకులకి ఒకసారి ఈ టపాల్ని పరిచయం చేస్తే బాగుంటుందనిపించింది.

మొదటి టపా
రెండవ టపా

గతవారం పదాలకి అర్ధాలు:

కాటు = కరచు (పాముకాటు). కన్నుకాటు తిన్నదిగా అని వాడాడు మాటలమాంత్రికుడు ఎంతఘాటు ప్రేమయో పాటలో
కొన్ని ప్రాంతాల్లో మాడినది, గిన్నె అడుగంటినది అన్న అర్ధంలో కూడా వాడుతారు. ఉదా. పాలు కాటెక్కినాయి, కాటువాసన వస్తున్నాయి

పోటు = పొడుచుట (కత్తి పోటు, బల్లెపు పోటు), సముద్రపు పొంగు (ఆటు - పోటు)
రక్తపోటు సముద్రపు పోటు వంటి వాడుకయేమో అనిపిస్తున్నది
తలనెప్పిని తలపోటు అంటారు కొందరు - అది బహుశా నొప్పి పొడుస్తున్నట్టుగా రావడం వలననేమో.

నాటు = గుచ్చుట (శ్రీకృష్ణుని బోధనలు అర్జుని మనసులో నాటుకున్నాయి. అర్జునుని బాణాలు భీష్ముని శరీరమంతా నాటుకున్నాయి)
విశేషణంగా పల్లె ప్రాంతానికి సంబంధించినది అర్ధంలో నాటుకోడి, నాటువైద్యుడు, నాటుమందు వంటి వాడుకలు ఉన్నాయి.

మాటు = దాగి ఉండే చోటు; వేటగాడు పులికోసం మాటు వేశాడు.
చాటుగా పొదరింటి మాటుగా ఉన్నాను అని రాశారు సినారె ఏకవీర పాటలో
కంచు, రాగి, ఇత్తడి గిన్నెలకి తగరంతో పెట్టే అతుకుని మాటు వెయ్యడం అంటారు.
తడవ, సారి అనడానికి - ఈ మాటు, మరోమాటు - అంటారు. ఇది ఈ మారు, మరోమారు అనే వాడుకకి రూపాంతరంగా వచ్చిందని నేననుకుంటున్నాను.

చేటు = ఉపద్రవం, నాశనం
పేదవాని కోపం పెదవికి చేటు అని సామెత

ఈ కింది పదాలకి అర్ధం చెప్పండి, నిఘంటువులు చూడకుండా, జాలంలో వెతక్కుండా

కొదవ
కుదువ
చెలువ
నలువ
వెల్లువ

తెలుగు పాఠం - సెప్టెంబరు 27

2011-09-26T20:00:00.000-04:00

తెలుగు పాఠం చెప్పి చాలా వారాలైంది, భక్తులందరూ ఆదమరచి హాయిగా నిద్రావస్థలోకి జారుకుంటున్నారేమోనని మేలుకొలపడానికొచ్చా.

ఈ మధ్యన బ్లాగుల్లో కొంచెం తరచుగా కనబడిన రెండు వాడుకల గురించి కొంచెం చెప్పాలనిపించింది.

ఒక చోట ఏదో రచనని పరామర్శిస్తూ "సునిశితమైన హాస్యం" అన్నారు. మరి అక్కడ సమీక్షకులు ఇచ్చిన ఉదాహరణల్లో నైశిత్యమేమీ కనబళ్ళేదు నాకు. ఇంచుమించు ఇలాంటి వాడుకే ఇంకొన్ని చోట్ల కనడేసరికి ఇదేదో కొంచెం దృష్టి పెట్టవలసిన విషయం అనిపించింది.
నిశితము అంటే పదునైనది. సు అంటే మంచి. వెరసి సునిశితము అంటే మాంఛి పదునైనది అని అర్ధం.
హాస్యం సునిశితంగా ఉండకూడదనేం లేదు, ఉండొచ్చు. వ్యంగ్యంలో పుట్టిన హాస్యంలో కనిపిస్తుంది ఇటువంటి పదును. సాధారణంగా హాస్యం కితకితలు పెట్టి నవ్విస్తుంది. అంతమాత్రాన అది సునిశిత హాస్యం కానక్కర్లేదు. కొన్నిచోట్ల హాస్యం సున్నితంగా ఉంటుంది. అంటే, పైకి స్పష్టంగా జోక్‌లాగా కనబడకుండా ఆ వాక్య నిర్మాణం వల్ల, మాట విరుపు వల్ల, చమత్కారం వల్ల హాస్యం పుడుతుంది.
దృష్టి సునిశితంగా ఉండొచ్చు. విశ్లేషణ, విమర్శ కూడా సునిశితంగా ఉండొచ్చు. అంటే విషయంలోని పైపై పొరల్ని ఛేదించి, పదునుగా అసలు విషయంలోకి చొచ్చుకు పోతాయి అన్న మాట.
సునిశితమైన హాస్యం అని వాడేముందు ఆ హాస్యం నిజంగా పదునుగా ఉందో లేదో చూసుకుని వాడితే మంచిది.

ఈ రెండో వాడుక, బ్లాగర్లేమి, బాగా చెయ్యి తిరిగిన రచయితలు కూడా తరచూ తప్పుగా వాడుతుంటారు.
గొప్ప కరుణ, గొప్ప ప్రేమ అనే ఉద్దేశంలో "అవ్యాజమైన కరుణ, అవ్యాజమైన ప్రేమ" అని చాలా చోట్ల చదివాను. ఒకరెవరో రాశారు, శ్రీరామచంద్రునికి హనుమంతుడంటే అవ్యాజమైన ప్రేమ అని.
వ్యాజము అంటే కారణం, నెపం. అవ్యాజం అంటే కారణం లేనిది, అకారణం.
అవ్యాజమైన కరుణ అంటే, కారణం లేకుండా కలిగిన కరుణ. అది గొప్ప కరుణ అయితే అయి ఉండొచ్చు, కానీ ఇక్కడ అవ్యాజమనే విశేషణం గొప్ప అనే పరిమాణానికి సూచనకాదని గ్రహించాలి. శ్రీరామునికి హనుమంతునియందు ప్రేమ ఉండడానికి చాలా కారణాలే ఉన్నాయి. లలితా సహస్రనామంలో (ఇవ్వాళ్టినించీ దేవీ నవరాత్రులు కదా!) అమ్మవారిని "అవ్యాజ కరుణామూర్తి - రజ్ఙానధ్వాంతదీపికా!" అని కీర్తించారు. అంటే మనం ఆమె కరుణకి అర్హులము కాకపోయినా ఏ కారణమూ లేకుండానే కరుణిస్తుందని.

పనిలో పనిగా యువమిత్రుడు సందీప్ వ్యాజస్తుతి అనే అర్ధాలంకారాన్ని గురించి సోదాహరణంగా రాసిన చక్కటి టపా ఇక్కడ.

పాఠం చెప్పినాక పరీక్ష లేకుండా ఎలా?
కింది పదాలకి మీ చేతనైనట్టు అర్ధాలు చెప్పండి, నిఘంటువుల్లో జాలంలో వెతక్కుండా!
అర్ధాలు రాసిన వ్యాఖ్యల్ని రెండు రోజుల తరవాత ప్రచురిస్తాను.

కాటు
పోటు
నాటు
మాటు
చేటు

అతడు నేను లోయచివరి రహస్యం

2011-09-26T13:07:00.002-04:00

అనువాదం

2011-09-22T21:16:00.002-04:00

ఇది తెలుగుkalateeta telఇది ఇంగ్లీషుKalateeta Engఅయ్యా, అదీ సంగతి.

ఆంగ్లహారం

2011-09-08T20:07:00.002-04:00

ఈ టపాకి శీర్షిక రాస్తుంటే భరతశాస్త్రంలో అసంయుక్త హస్తవినియోగం శ్లోకశకలం గుర్తొచ్చింది - సర్లెండి, ఆదిలోనే హంసపాదు. అసలు కథ మొదలెట్టకముందే పిట్టకథ అంటే జనాలు తంతారు గనక అసలు కథకొచ్చేద్దాం,ఈ మధ్యన హారం వారు కొన్ని మార్పులు, మరింత భారీగా చేర్పులు చేసేశారు వారి సంకలినికి.ముఖ్యమైన చేర్పేవిటయ్యా అంటే, నేరుగా ముఖపత్రంలోనే దేశీయ ఆంగ్లబ్లాగుల సంకలినిని ప్రదర్శిస్తున్నారు.దాంతో కొన్ని ఇబ్బందులెదురవుతున్నాయి.ఒకటి, తెలుగు బ్లాగ్లోకంలో ఏం జరుగుతున్నదో చూద్దామని బయల్దేరిన నా లక్ష్యాన్ని నేరుగా చేరుకోలేకపోవడం.సరే - కొద్దిగా ఆలస్యమైనా పరవాలేదు.అంతకన్న దారుణమైన ఇబ్బంది ఇంకోటున్నది.ఎదురుగా పేజీ ప్రత్యక్షమైతే చదవగలిగిన నాలుగు ముక్కలూ చదవకుండ వొదిలిపెట్టముగదా.ప్రత్యక్షమైన పేజీని కనులు స్కాన్ చేసే నాలుగు క్షణాల్లోనే ఏదో ఒక ఆంగ్లటపా శీర్షిక ఆ కళ్ళని ఆకర్షిస్తున్నది.ఆ లంకెని నొక్కడం - అరె, వీళ్ళెవరో భలే రాశారే అనుకోవడం, బుక్ మార్కు చేసుకోవడం. తెలుగు బ్లాగుల్లోకి వెళ్ళాలనే ఆలోచన గోవిందా గోవింద.అయ్యా, అదీ సంగతి.హారం వేపు వెళ్తే మాత్రం తస్మాత్ జాగ్రత.(మనలోమాట, ఆంగ్లంలో రాస్తున్న జనాభా మా పసందుగా రాస్తున్నారుకూడా!)ఈ తప్పటడుగుల్లో (పక్కటడుగుల్లో??) నేను కనుగొన్న కొన్ని ముత్యాలు (ఆణివో కాదో మీరే చెప్పాలి)http://eternalwanderingsoul.com/http://sujathasathya.blogspot.com/http://karvediat.blogspot.com/http://kranjani.wordpress.com/2011/07/30/http://whataworldagain.wordpress.comhttp://www.sandeepweb.com/http://dearpseudodiary.blogspot.com/http://debolinasbooks.blogspot.com/

న్యూయార్కులో నాట్యోత్సవం

2011-08-03T12:12:00.003-04:00

న్యూయార్కు చుట్టుపక్కల ఉండే మిత్రులకి, నడి ఆగస్టులో న్యూయార్కు ప్రాంతాల పర్యటించ దల్చిన మిత్రులకి మహదవకాశం.

ఆగస్టు 13 నించీ 20 దాకా న్యూయార్కు మన్హాటన్‌లో నాట్యోత్సవం జరుగుత్న్నది.

మలేషియాకి చెందిన ప్రముఖ ఒడిస్సీ నాట్యకారుడు రాంలీ ఇబ్రహీం బృందం ఈ ఉత్సవంలో ఒక ప్రత్యేక ఆకర్షణ.

రాంలీగారి ప్రదర్శనలు నేను ఇదివరకు కొన్ని చూశాను. స్వయంగా అద్భుతమైన నాట్యకారుడే గాక, బృందంతో ఇచ్చే ప్రదర్శనలలో అద్భుతమైన ఎఫెక్ట్స్ సృష్టిస్తాడీయన. అంచేత ఏ మాత్రం వీలున్నా ఈయన ప్రదర్శనలు చూడండి.

ఆగస్టు 16 న న్యూయార్కు ప్లాజాలో

ఆగస్టు 20 న Dance New Amsterdam అనే చోట.

మరిన్ని వివరాలు కింది బొమ్మలో.

కందిరీగలు కలగాపులగం

2011-07-31T13:28:00.002-04:00

పుస్తకాలు ఓ వ్యసనం. కొనడమూ, చదవడమూ, రెండూనూ.

చదివే వ్యసనం చిన్నప్పటినించీ ఉన్నదే. చేతిలో డబ్బులాడ్డం మొదలైనాక అబ్బింది కొనే వ్యసనం. పుస్తకాలు దొంతర్లుగానూ, గుట్టలుగానూ పేరుకుంటూ ఉన్నాయి. కొన్ని కొన్నిటిని బొత్తికి అడుగున పెట్టేస్తూ ఉంటా - అవి రిటైరయి ఖాళీగా కూర్చున్నాక చదువుకోడానికి. ఇప్పుటికిప్పుడు హడావుడిగా చదివేసే బాపతు కాదు - కవిత్రయభారతం సవ్యాఖ్యానం ఇరవై సంపుటాలు, డాంటే ఇన్ఫెర్నో, షేక్స్‌పియరు సాహిత్య సర్వస్వం, నోబెలు సాహిత్య పురస్కార గ్రహీతల కొన్ని రచనల సంకలనం. ఇంకొన్ని ఉంటాయ్ - కొనంగానే చదివెయ్యాలి అని తొందరపెట్టేస్తాయ్. ఆ రోజుల్లో హేరీపాటర్ శ్రేఢి, పులిట్జరో మేన్‌బుకరో గెల్చిన నవల్లు అప్పుడప్పుడూ, లేదా అకస్మాత్తుగా ఒకరచయిత పేరు మారుమోగిపోతూ ఉంటుంది - ఇహ అలాంటప్పుడు అది కొని చదివితే గాని ప్రాణం నిలవదు. ఇంకొన్ని ఉంటాయ్ - ఇవి నిత్యపారాయణ గ్రంధాలు. వీటిని గురించి ఇదివరకు చాలా చోట్ల రాసుకున్నాను - శ్రీపాద కథలు, అమరావతికథలు, నారాయణరావు నవల - వీటిల్లో ఏదో ఒకదాన్ని కొన్నిపేజీలైనా ప్రతిరోజూ స్పృశిస్తూ ఉంటా.

ఈ పఠన వ్యసనం ఇన్నేళ్ళుగా నిరాఘాటంగా సాగిపోతూనే వస్తున్నది, జీవితంలో ఎన్ని మార్పులు జరిగినా. ఒకేసారి నాలుగైదు పుస్తకాలు - అంటే రోజులోని వివిధ సమయాల్లో వేర్వేరు పుస్తకాలన్న మాట - చదివిన సందర్భాలున్నాయి. నెలకి పదికి తక్కువ కాకుండా పుస్తకాలు చదివి ముగిస్తూ ఉండేవాణ్ణి. ఇంత విరివిగా చదువుతూ ఉండడం వల్ల, చదవడానికి ఎంచుకునే పుస్తకం మంచిదా గొప్పదా చచ్చుదా అని పెద్ద ఆలోచన ఉండేది కాదు - చేతికి దొరికిన పుస్తకమల్లా చదివెయ్యడమే. అఫ్కోర్సు చదువుతున్నప్పుడు ఎలాగా ఒక బేరీజు వేసుకుంటామనుకోండి. అట్లాంటిది ఈ మధ్యన జీవితం ఎంత బిజీ అయిపోయిందంటే అసలు పుస్తకం పట్టుకుందామంటే వెసులుబాటు కావట్లా. చదువు ఇంత గగనమైపోయేటప్పటికి ఆ చదివేది ఆ కొద్దిసమయంలోనూ చాలా తృప్తినివ్వాలి అని ఆశించే అత్యాశ ఎక్కువైపోయింది. (ఈ ముందటి వాక్యం ఏంటో కొంచెం గజిబిజిగా వచ్చింది, కవిహృదయం అర్ధమయింది గదా). ఏ కథ పట్టుకున్నా ఒక పట్టాన నచ్చడంలా. గుడ్డుకి ఈకల పీకడం, శల్యపరీక్షలు చెయ్యడం ఎక్కువైపోయింది. వెరసి చదువుతున్న రచనలో ఏ మాత్రం అపశ్రుతి దొర్లినట్టున్నా ఇదివరకులా తట్టుకుని క్షమించేసి ముందుకు సాగలేకపోతున్నా. అప్పటికప్పుడు ఆ సదరు రచయితని - శ్రీవారికి ప్రేమలేఖ సినిమాలో సుత్తివీరభద్దర్రావు లెవెల్లో - ఓ నాలుగు తిట్లు తిట్టుకోవడం .. రాచయితేగనక ఎదురుగా ఉంటే ఓ నాలుగు పీకుదాం అన్నంత కోపం కూడ వస్తోంది.

నవల్లకి దూరంగా ఉంటూ వస్తున్న నేను, ఈ మధ్యన రేడియోలో ఎక్కడ విన్నా Ann Pratchet గారి సరికొత్త నవల State of Wonder గురించి ఊ ఊదరగొడుతూ ఉంటే, కాబోలునని భ్రమసి పుస్తకం కొని తెచ్చి మొదలు పెట్టాను. నాయనా - ఎందుకు కొన్నానురా బాబూ అనిపిస్తోంది, ఇంకా యాభై పేజీలు కూడా కాలేదు, ప్రతి పది పేజీలకీ నా బీపీ ఓ పది పాయింట్లు పెరిగిపోతోంది. మొదట తిక్క పుట్టించేది ఆ వచన శైలి - ఆ ముఖ్యపాత్ర మనోభావాలని చిత్రించేటందుకు వాడిన ఒక దుర్భరమైన దగ్గుమందులాంటి తీపితో నిండిన ఒక గొంతు. ఆపైన ఆ పోలికలు - ప్రతీదానికీ as if ... as if అనుకుంటూ. నాకు కంపరం ఎత్తిపోయింది. అదయిందా .. ఇక ఈ ముఖ్యపాత్ర సంగతి చూడండి. ఆమె పేరు మెరీనా సింగ్. తండ్రి భారతీయుడు. ఆయన గ్రాడ్యువేటు విద్యార్ధిగా మిన్నెసోటాలో ఉండగా ఒక తెల్ల అమెరికను స్త్రీని పెళ్ళాడగా వారికి పుట్టిన కూతురీమె. ఆ తండ్రిగారు కాస్తా తన పీహెచ్‌డీ ముగించుకుని ఈ తెల్లపెళ్ళానికి డైవోర్సు ఇచ్చేసి తన స్వస్థలమైన కలకత్తాకి తిరిగి వెళ్ళిపోయి అక్కడ విశ్వవిద్యాలయంలో ఆచార్యుడిగా ఉద్యోగం చేస్తూ అక్కడ తన తల్లిదండ్రులు చూపించిన భారతీయ వనితని పెళ్ళిచేసుకుని సుఖంగా ఉన్నాడు. అయ్యా, ఇక్కడ నాకొహ సందేహం - కలకత్తాలో సింగుల్ని చూశారా? ఏమోలే ఉన్నారేమో, మా విజయవాడలోనే ఆటోషాపులు నడిపే సర్దార్జీలు ఉండగాలేనిది, కలకత్తా మహానగరంలో ఒకటో అరో సింగులు ఉండకపోయారా? పోనీయండి. సరే అదయిందా? ఈ ఇండియన్ ప్రొఫెసరుగారుట, సదరు విడాకులీయబడిన పూర్వభార్యగారినీ, సదరు కూతుర్నీ మూడేళ్ళకోసారి వేసవిలో రెండు మూడూ నెల్లకోసం కలకత్తా రప్పించి, తన యూనివర్సిటీకి దగ్గర్లోనే ఒక ఎపార్టుమెంటు అద్దెకి తీసుకుని అక్కడ ఉంచి, ఎక్కడా తన భారతీయ కుటంబంతో కలవకుండా, వాళ్ళకి అనుమానం రాకుండా అలా నడుపుకొస్తూ ఉండేవాట్ట. ఓకే, ఇది కూడా మింగుడు పడిందా మీకు - ఇహ లాష్టండుఫైనలు - మన హీరోయిన్నుగారు ఇప్పుడు నలభై దాటిన వయసులో తన పది పన్నెండేళ్ళ వయసు జ్ఞాపకాలు గుర్తు చేసుకుంటూ - కలకత్తా వీధుల్లో తిరుగుతూంటే చుట్టుతా గందరగోళంగా వినిపిస్తున్న హిందీ సంభాషణల గందరగోళం ఆమెని అలలా ముంచెత్తడం గుర్తొచ్చిందట .. కలకత్తా వీధుల్లో .. హిందీ సంభాషణలు!! వాచిపోయింది!

ఆ పుస్తకం హార్డు బైందుకావడంతో బతికిపోయింది. ఈ పాటికి చింపి పోగులు పెట్టి ఉందును.

ఒక వేసవి ప్రోగ్రెస్ రిపోర్టు

2011-07-25T22:36:00.004-04:00

పోయినేడాది పెరటి వ్యవసాయం చిన్న యెత్తున చేసినా పెద్దయెత్తున సక్సెస్ కావడంతో ఈ సారి కార్యక్రమం భారీ అంచనాలతో మొదలు పెట్టాను. జూలై మొదటి వారానికి అసలు మొత్తం నీరు కారిపోయేలా అనిపించింది. ఏమైందో మొత్తానికి గత రెండువారాల్లో మొక్కలన్నీ కొత్త ఊపిరి పోసుకున్నట్టున్నాయి, తోట ననవలాడుతోంది. ఒక గొప్ప నిరాశ - గోంగూర అస్సలు రాలేదు. అవి పోయిన యేటి గింజలు మరి - పాతబడితే ఇక రావేమో?? చిక్కుడూ కూడా సరిగ్గా పెరగలేదు, అవి కొత్తగా ఈ దేశంలో కొన్నవే మరి. ఈ సారి మాతోటకి మెయిన్ ఎట్రాక్షన్ తలకిందుల టొమేటో మొక్కలు. మొక్కలు బాగానే ఉన్నాయ్ - చూద్దాం కాపెలా కాస్తుందో.

జూలై నెల అంతా ఎండలు బాగా కాశాయి - ఇంకా కాస్తున్నాయి.

మిషిగన్‌లో వసంతం సూచన ప్రాయంగా చివురించినప్పటినించీ మళ్ళీ మంచు కురిసేవరకూ రకరకాల పూలు వంతులేసుకుని కనులవిందు, నాసికలకి విందు చేస్తుంటాయి. ప్రస్తుతం లిల్లీల హవా నడుస్తోంది. అందులోనూ టైగర్ లిల్లీలని ఉంటాయి, ఒకలాంటి చెంగావిరంగు రేకలతో - ఎక్కడబడితే అక్కడ రోడ్ల వెంట పూస్తాయి. అవి అలా పక్కనుంటే రోడ్డు కనకాంబరం రంగు జరీతో ఉన్న ముదురునీలం పట్టుచీరలా ఉంటుంది. మా యింటిముందు వేసిన పది లిల్లీ మొక్కల్లో ఎనిమిదింటిని లేళ్ళు, కుందేళ్ళు తినేశాయి. రెండిటిని మాత్రం వెయ్యి కళ్ళతో కాపాడుకొస్తున్నా.

సంగీతం ఒక మోస్తరుగా వింటున్నా. మోహినీభస్మాసుర ట్రూపుతో టూరుకి వెళ్ళలేకపోయా పని వత్తిడి వల్ల. పక్క వూరికి వెళ్తేనైనా కాస్త హాల్లో కూర్చుని చూసే అవకాశం వస్తుందేమోనని ఆశపడ్డా, కుదర్లేదు, ప్చ్. కానీ ఆయా ఊర్లలో ఉన్న మిత్రులందరూ నా పోరు పడలేక వెళ్ళి చూసొచ్చి అద్భుతంగా ఉన్నదని చెబుతున్నారు. ఇంక ఒకే ఒక ప్రదర్శన మిగిలి ఉన్నది ఆగస్టు 13న షికాగోలో - ఆరోరాలోని దేవాలయంలో జరుగుతుంది.

నవల్లు చదివే ఓపిక లేదు, అంత టైము కమిటయ్యే తీరిక లేదు. అందుకని ప్రస్తుతానికి సాహిత్య పత్రికల్లో చిన్న చిన్న కథలు చదువుతున్నా. ఏదేవైనా ఈ అమెరికా పత్రికల్లో కథల తీరుకీ, మన కథల తీరుకీ చాలా తేడా ఉంది. ఇక్కడి కథలన్నీ జీవితమనే చలన చిత్రంలో ఇక స్టిల్ ఫొటో తీసినట్టు ఉంటాయి. సందేశాలూ పాడు ఉండవు. ట్విశ్తులు, ఉద్వేగాలూ కూడా పెద్దగా ఉండవు. SUN అని పత్రిక ఉంది. అందులో కథలు నాకు బాగా నచ్చుతాయి. మీకు దగ్గర్లో పబ్లిక్ లైబ్రరీ ఉంటే అందులో ప్రయత్నించి చూడండి. నచ్చితే చందా కట్టి తెప్పించండి.

తానా సావనీరు కాపీ పంపించారు సంపాదకులు. కంటికింపుగా బావుంది. ఎత్తీ దించీ చేస్తే బైసెప్సుకి మంచి వర్కవుటు కూడా అవుతుంది. ఇంకా లోతుగా చూళ్ళేదు.

ప్రస్తుతానికి ఇదీ ప్రోగ్రెస్.

Akhila Nerusu Kuchipudi Rangapravesam

2011-07-19T22:00:00.001-04:00

Chi. Lakshmi Akhila Nerusu, the daughter of Sri Satyanarayana and Smt. Padmaja Nerusu, successfully completed her Kuchipudi Rangapravesam at Novi Middle School Auditorium, in Novi, MI on July 17th, Sunday. The program was conducted ably and efficiently by Akhila's guru, Smt. Sailaja Pullela.

The curtain opened to the traditional Kuchipudi invocation song, Vani Paraku. Akhila started her performance appropriately with Ganesa Kavutvam, a salute to Lord Ganesa, the remover of obstacles. The song was in the ragam Nattai. The next item was a tribute to Siva, the Lord of Dance, in the form of Adi Sankara's Sivashtakam, set in Mohana Ragam. Akhila executed the complex Siva postures with poise and precision. The next item was one ripe with potential for some deep abhinaya, the famous javali of Dharmapuri Subbaraya, Parulanna Mata, in the ragam Kapi. Akhila surprised me with her ability to bring up the deep and ever-shifting emotional moods of the heroine in this gem of a composition. Her depiction of cursing "the other woman" for putting enchantments on her man was particularly delightful. Both the moods and the gestures that pervade this javali seem very alien to children growing up in a western culture. However, Akhila seemed to have received very good training from her Guru and she performed admirably.

The main item of the afternoon was Bhamakalapam. Kuchipudi, primarily being the form of Nritya Natakam, is fully brought to form in a drama. Guru Smt. Sailaja had chosen a 40 minute long sequence from Bhama Kalapam which included Satyabhama's pravesa dharuvu, Bhama's dialog with her confidante, Madhavi, and concluded with Bhama writing a letter to her beloved Lord Srikrishna. Akhila performed the role of Satyabhama with aplomb. She was in character all through the sequence. Sri Srinivasa Raju Dhenuvakonda ably supported Akhila in the role of Madhavi. Sri Ananth Pullela provided the voice for Madhavi while Akhila spoke her dialogs herself. She deserves high praise for her vachika abhinaya. This sequence was a real treat to the audience, and I have no doubt, if Akhila continues to practice Kuchipudi, that she would mature into a very good dancer.

After a brief intermission, Akhila returned to stage with Uthukkadu Venkata Kavi's immortal Kalinga mardhana krithi, Marakatha Manimaya Chela. In this piece, Akhila showcased her agility and stamina, executing and holding statuesque postures as well as the complex jathis. For the neraval on the line "kanaka mani maya nupura charana", Akhila performed the plate dance, which drew high praise from the audience. This was followed by Annamacharya composition Okapari kokapari in the ragam Kharaharapriya. The rangapravesam concluded with a brisk thillana in Kunthalavarali (composition of Sri. M. Balamuralikrishna) and Mangalam. These last two items were original choreography by Akhila's guru, Smt. Sailaja.

It is very heartening to see full orchestral support provided by local musicians. As usual Sri Jeyasingham excelled in his percussion and Sri Sasidhar produced some marvelous melodies on his electric veena. They were joined by youthful talent of Sri Aditya Sarvesh on flute and Prashanth Gururaja on violin. The music ensemble was led by the vocals of Smt. Suryalakshmi Rudrabhatla who happens to be Smt. Sailaja's mother. Guru Smt. Sailaja Pullela conducted the Nattuvangam.

Smt. Sailaja deserves high praise for conducting the program in an aesthetically pleasing form, without any loose ends. Hard to believe that this is the first Kuchipudi Rangapravesam conducted by her. All the arrangements on stage and off-stage were very good. Congratulations to Akhila and her family for a very enjoyable afternoon.

చిలకరింత పులకరింత

2011-07-02T20:09:00.002-04:00

తెలుగునేలని తొలకరిజల్లులు తడిపిన శుభసందర్భంలో ఈ మధ్యన పలువురు బ్లాగ్మిత్రులు అక్షరాల జల్లులు కురిపించారు తమతమ బ్లాగుల్లో.

మా దేశంలో, మేం నివాసముండే చోట తొలకరి అంటూ లేదు. ముందు గ్రీష్మతాపం అటుతరవాత వర్షపాతం తాపహరణం మా వూళ్ళొ జాన్తా నై. సంవత్సరం పొడుగునా దానిష్టం వచ్చినప్పుడు కురిసిపోతూ ఉంటుంది.

ఇవ్వాళ్ళ సాయంత్రం ఓ నాలుగుమైళ్ళు నడిచొద్దామని బయల్దేరాను. ఇల్లు ఇంకా ఒక మైలు దూరంలో ఉండగా ముందు గాలి దుమారం మొదలైంది. దాని వెంట మెల్లగా చినుకులు మొదలైనై. చిరుజల్లు కాస్తా జడివానగా ఎదగడానికి ఎక్కువసేపు పట్టలేదు. ఇల్లు చేరేసమయానికి ఆపాదమస్తకం తడిశాను. తడుస్తూ నడుస్తూ ఉంటే శంకరమంచివారి అమరావతికథల్లో వానకథ గుర్తొచ్చింది. కానీ నా చుట్టూ పంటపొలాలూ లేవు, ఎదురుగా ఆమడదూరంలో కృష్ణానదీ లేదు, వాన చినుకులు కృష్ణలో పడుతుంటే నదివొంటిమీద రేగుతున్న పులకలూ లేవు.

కానీ లోపల్లోపల ఎక్కడో ఉంది కృష్ణ.

ఈ మాత్రం వానలో తడిసి చాలా ఏళ్ళయింది.

మనసులో కృష్ణ పులకరించింది.

ఈ శనివారమే

2011-06-20T10:54:00.004-04:00

ఏవిటి విషయం?
మోహినీ భస్మాసుర - కూచిపూడి నృత్యనాటకం జరుగుతోంది. దీన్ని డిట్రాయిట్ తెలుగు సమితివారు (DTA) సమర్పిస్తున్నారు.

ఎవరెవరు వేస్తున్నారేవిటి?
కూచిపూడి నాట్యాచార్యులు, శ్రీ హరి రామమూర్తిగారు భస్మాసురునిగా నటిస్తున్నారు.
మోహిని ఎవరనేది ప్రస్తుతానికి సస్పెన్సు.
ఇంకా భారత్ నించీ, అమెరికాలో వివిధ నగరాలనించి ఇరవైమంది నర్తకీనర్తకులు ఈ ప్రదర్శనలో వివిధ పాత్రలు పోషించనున్నారు.

మోహినీ భస్మాసుర చాలాసార్లు చూశామండీ, దీని గొప్ప ఏవిటట?
ఇది పూర్తిగా కొత్త సృష్టి.
సాహిత్యం, సంగీతం, నాట్యం - మూడు మూర్తులా పాత కథకి కొత్తరూపాన్ని తెచ్చాయి. పైగా, హరి రామమూర్తిగారు వెంపటి చిన్నసత్యం మాస్టరుగారి అగ్రశ్రేణి శిష్యులలో అగ్రగణ్యులు. ఆయనే మొత్తం నాటకానికి నాట్యరచన చేశారు. పైగా స్వయంగా దర్శకత్వం వహిస్తున్నారు.
ఒక్ఖ మాటలో చెప్పాలంటే - ఈనాటి కూచిపూడి రంగస్థలం అందిస్తున్న ఉత్తమోత్తమైన నాట్యప్రదర్శన ఇది.

అబ్బ, మీరు మరీ నోరూరించేస్తున్నారండి. ఎక్కడా, ఏరోజు, ఎన్నింటికి, ఈ వివరాలు కూడా చప్పున చెప్పండి మరి!

ఈ శనివారం, జూన్ 25 తారీకున.
సాయంత్రం 4 గంటల నుంచీ

Southfield-Lathrup High School
19301 W 12 Mile Rd
Lathrup Village, MI 48076-2557

మరిన్ని వివరాలు DTA Websiteలో

Mohini Bhasmasura
Grand Kuchipudi Dance Ballet
Starring world renowned master, Sri Hari Ramamurthy as Bhasmasura
Featuring more then 20 talented dancers from India and the USA.
Southfield-Lathrup High School
19301 W 12 Mile Rd
Lathrup Village, MI 48076-2557

Click Here For DETAILS